246مىشوند و عظمت و بزرگى اين مكان آنان را آن چنان تغيير مىدهد و منقلب مىكند كه هر يك داراى احساس خاصى بوده و جسم ضعيف و كوچك خود را در برابر اين عظمت و بزرگى الهى آن چنان خرد و ناچيز مىبينند كه گاه برخى از آنان فريادهايى از روى ترس از دل برمىآوردند و زبانشان در مقابل عظمت الهى به لكنت مىافتاد.
برخى ديگر،آن چنان به گريه و استغاثه مىافتادند،به طورى كه حتى صداى آنان از دهان خارج نمىشد و نفس در سينههايشان حبس مىگرديد.
به هر حال اين وضعيت نسبت به ترس هر انسان در مقابل پروردگارش و قدرت ايمان و متابعت يقينش در مقابل خالق،شدت و ضعف دارد.
طواف
طواف همان حركت در دايرۀ مطاف را گويند كه تعداد دور آن هفت بار است و جمع آن را«اشواط»گويند.لازمۀ طواف،طهارت كامل مىباشد؛و سزاوار است كه در دست طواف كننده چيزى مانند كفش و امثال اينها از اشياء كثيف نباشد.حركت طواف در آغاز از ركن«حجر الاسود»شروع مىشود و اگر بتوان آن را لمس كرد و يا بوسيد نيكو است و در غير اين صورت با توجه به حجر الاسود هفت بار (\ شوط) طواف را نيت مىكند و سپس با تكان دادن دست خود به سوى حجرالاسود مىگويد «بسم اللّٰه اللّٰه اكبر» آنگاه طواف خود را برگِرد كعبه آغاز مىكند در حالى كه خانه را در سمت چپ خود قرار داده و به دور از«شاذروان»،از پشت حجر حركت مىكند.
مطاف به شكل مدور تقريباً بيضى شكل از شمال رو به جنوب مىباشد.
زمين مطاف از مدتها پيش به وسيلۀ مرمر پوشيده شده و سپس از سوى سلطان سليمان قانونى اصلاح و مرمت گرديده.هم اكنون مطاف در حد حرم دوران رسول خدا صلى الله عليه و آله،وسعت دارد؛فاصلۀ بين خط انتهاى مطاف و كعبه،از سمت غرب و