131را به شوراى شهردارى يادآورى كنيم كه در نظافت و پاكيزگى اين شهر به ويژه در ايّام حج همت بيشترى از خود نشان دهند.همچنانكه روشنايى آنها نيز به هنگام شب،خدمتى به دين و بشريّت به شمار خواهد آمد.آلودگى خيابانها تا بدانجا مىرسد كه در موسم حج مردمان اين شهر به ويژه اعراب،دو قطعه پنبه را ابتدا به روغنِ مُرِّ مكى آغشته نموده و سپس آنها را در سوراخهاى بينى خود قرار مىدادند.معمولاً اين دو قطعه پنبۀ شبيه به چوبپنبه را بوسيلۀ نخى بر گردن خويش آويزان مىكردند و به هنگام استشمام بوى بد، آنها را در سوراخهاى بينى خود قرار مىدادند،درصورتيكه اگر مىدانستند اين كار موجب ضرر و زيان بيشترى براى آنان است،اين كار را ترك مىنمودند،زيرا بينى،خود وظيفۀ تصفيه هوا را بعهده دارد و هواى پاك و تصفيه شده را به ريه منتقل مىنمايد.و در صورتيكه هواى آلوده از راه دهان وارد ريه گردد،مىتواند آلودگىها را بههمراه ميكرب وارد خون نموده و دراينحال بيمارى را به انسان منتقل مىكند.امّا مردم با فرهنگ اين شهر،بهويژه عربهاى آن،قسمتى از كوفيه 1خود را بر بينى و دهان قرار مىدادند و كنارۀ آن را در عمّامه خود و يا عقالى كه بر كوفيه داشتند ثابت مىكنند و با اين كار،خود را از سرما و يا بوهاى زننده رهايى مىدهند.
در موسم حج،از سرتاسر جهان اسلام و از نژادهاى گوناگون رو به سوى مكه مىنهند و در اين ايّام لباسهاى گوناگون همراه با چهرههاى متفاوتى را در اين شهر نظاره مىكنى،آنچنان كه گويى نمايشگاهى اسلامى از چهرهها و لباسهاى گوناگون برپا گرديده است.
خودم در اين ايّام،مردى از بزرگان ژاپن 2را در آنجا ديدم كه اسلام آورده و براى انجام فريضۀ حج رهسپار اين ديار گرديده بود.
شاميان و مغربىها همواره در اين موسم سمت شمالى مكه را بعنوان سكونت