130حرم شريف در ميان اين خانهها به سمت جنوب و در امتداد كوه«ابوقبيس»قرار دارد.در اين سمت«دارالخيزران»واقع شده كه در امتداد آن«شعب بنىهاشم» 1كه معروف به«شعب على»است مىباشد،سپس«شعبالمولد»پس از آن«شعب بنىعامر»قرار دارد.خانههاى فرزندان عبد المطلب در دوران جاهليت در اين منطقه وجود داشته و هماكنون بسيارى از اشراف در آن منطقه زندگى مىكنند.امّا ساير افراد قريش در سمت ديگرى از حرم بهويژه در سمت شمالى آن زندگى مىكردند و ساير قسمتها را افرادِ ديگرى از مردمان مكّه مسكن گزيده بودند.
در ميانه مكّه،راهى وجود دارد كه از غرب به شرق امتداد دارد و بزرگترين خيابان اين شهر بهشمار مىآيد.نام اين خيابان نسبت به انشعابهاى مختلفى كه از آن صورت مىگيرد،تغيير مىيابد:درصورتيكه ابتدا از«جَرْوَل»در غرب آغاز گردد،بدان«حارةالباب»،سپس«الشبيكه»گفته مىشود و هنگاميكه از شمال به حرم نزديك شود بدان«شاميه»مىگويند.درصورتيكه در سمت راست حرم به جنوب متمايل گردد«سوقالصغير»و سپس«جياد»ناميده شود كه اداره پست و تلگراف و«تكيۀ مصريها»و ساختمان حكومتى عثمانى كه معروف به«حميديه»است در آن قرار دارد.در كنار آن،ادارۀ بهداشت و پادگان سربازان توپخانه و چاپخانۀ اميريّه،ديده مىشود.هنگاميكه اين خيابان به صفا مىرسد،«مسعى»ناميده مىشود و سپس«القشيشيه»و«سوقالليل»و آنگاه«غزّه»مىباشد كه از آن منشعب و به دروازۀ شرقى مكه يا«بابالمعلىٰ»راه پيدا مىكند.امّا خيابانهايى كه در شمال حرم قرار دارد،عبارتند از:«شاميه»كه بازار شهر در آن قرار دارد،«قراره»،«نقا»،«سليمانيه»،«جدرية»و«برّاضيه»مىباشد.مكّه با وسعتى كه دارد هيچگونه ميدان عمومى در آن ديده نمىشود،بنابراين فقط به صحن مسجدالحرام مىتوان اشاره نمود كه با وسعتى كه در برداشته،ميدان بزرگى براى اين شهر به شمار مىآيد.راهها و خيابانهاى يادشده داراى وسعتى به عرض دو تا پانزده متر مىباشد كه به هنگام حجّ،در نهايت آلودگى ديده مىشوند و در اينجا لازم است اين نكته