262فراق من صبر نمايد كه خداى تعالىٰ صابران را دوست دارد ¹.

به روايتى : ابراهيم عليه السلام وصيّت اوّل را قبول نكرد، فرمود : نور ديده، اين دو اذيّت را در حقّ تو روا نمى‌بينم، قسم به خدا كه تو را ذبح كنم و دستت را ببندم ²؛ و به روايتى :

خليل با خود الاغى آورده بود و مرادش اين بود كه چون فرزندش را ذبح كرد، او را به حمار بار كرده بياورد به مكّه تا دفن نمايد در مكّه ³. به روايت اوّل خليل با دل قوى دست و پاى اسماعيل را بست و روپوش اولاغ را زير سر وى انداخت، پس خروش در ملاء اعلىٰ برآمد و فغان از ملائكۀ عالم بالا برخاست و به نظاره ايستاده مى‌نگريستند و مى‌گريستند و مى‌گفتند : يا ربّ، چه بزرگ بنده‌اى‌است ابراهيم عليه السلام كه او را براى تو در آتش افكندند، باك نداشت، اكنون براى تو و به رضاى تو فرزند خود را قربانى مى‌كند و هيچ غم ندارد. خطاب رسيد كه : ما او را خلعت خلّت پوشانيده‌ايم، و ساغر محبّت نوشانيده‌ايم، و راه گلستان محبّت از خار ابتلا و محنت خالى نيست؛ «فَلَمّٰا أَسْلَمٰا وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ » ⁴ : پس آن زمان كه پدر و پسر گردن نهادند حكم خدا را، پدر به فداى پسر و پسر به فداى سر، پس بيفكند خليل، او را بر پيشانى و تيغ تيز بر حلق او نهاد و روى خود را به طرف آسمان گرفته كشيد، جبرئيل تيغ را بر پشت گردانيد، متّصل ابراهيم عليه السلام آن كارد را به طرف تيزى مى‌گردانيد و جبرئيل بر پشت. به روايتى هفتاد بار كشيد، ذرّه‌اى از پوست و گوشت او نبريد، خليل غضبناك شد و كارد را از دست بيفكند؛ به روايتى او را به سنگى زد آن سنگ را بريد، فرمود : مگر گلوى فرزند من از اين سنگ