132 اوّل آن طايفه است كه با وجود استطاعت و استجماع ¹ شرايط حجّ، ترك آن نموده، شقاوت ابدى را بر خود قبول مى‌كند، و جزاى اين كس در فصل ترك حجّ گذشت.

دوّم آن طايفه‌اند كه بجهت عدم امكان و استطاعت، مقتدر از حجّ كردن نمى‌باشند، در خصوص اين جور اشخاص، خداوند كريم عوض قرار داده؛ چنانچه از اين حديث شريف معلوم مى‌شود كه صادق عليه السلام فرموده كه : بدرستى كه ابراهيم عليه السلام همينكه كعبه را بنا كرد و سنگهاى آن را براى اصلاح تراشيد، پس اخذ كرد جبرئيل عليه السلام تراشه ²³ و ريزه‌سنگهاى آن را و پراكنده ساخت در روى زمين، پس به هر موضعى كه يكى از آن سنگها در [ آنجا] افتاده، بنا شده است آنجا مسجد جامع، بجهت اينكه خداوند عالم مى‌دانست كه از بنده‌هاى خود چقدر ضعفا و مساكين هستند كه قدرت حجّ نخواهند داشت، پس اراده فرمود كه ايشان را از ثواب حجّ محروم نفرمايد، پس مسجدهاى جامع در خصوص فقرا، به منزلۀ كعبه است در حقّ اغنيا.

فِى الحديث الآخر : در باب شرافت مسجد فرموده كه : هيچ مسجدى بنا نشده مگر بر قبر پيغمبرى، يا وصىّ پيغمبرى كه كشته شده، و يا به آن بقعه قطره‌اى چند از خون او رسيده، پس خدا خواسته است كه او را در آن جاها ياد كنند ⁴.

الفصلُ الثّالِث عَشَر در بيان ورود به حرم و مكّه و مسجدالحرام