93
پرسش 19
در زمان خلافت دو خليفۀ نخست اسلام فتوحات اسلامى گسترش يافت و در هيچ زمانى، اسلام به اندازۀ زمان آنها قدرت نداشته است، ولى در زمان على بن ابى طالب كه شما او را معصوم مىدانيد، مسلمانان دچار اختلاف داخلى شدند.
پاسخ
اگر شخصيت و برترى افراد، به اندازۀ گسترش جغرافيايى حكومت آنان باشد، پس دو خليفۀ نخست، بر پيامبر نيز برترى دارند! زيرا در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله قدرتى كه اسلام پيدا كرد، كمتر از قدرتى بود كه در زمان آن دو به دست آورد.
اگر ميزان، گسترش جغرافيايى حكومت است، در زمان هارون الرشيد خورشيد اسلام، بيش از همه وقت درخشش داشت. پس بايد هارون بالاتر از همه، حتى پيامبر صلى الله عليه و آله باشد!
نكتۀ باريك تر از مو اينجا است كه گسترش قلمرو اسلام، نه مرهون خلافت اين دو نفر كه مرهون تعاليم روح بخش اسلام بود؛ تعاليمى كه دلها آن را مىپذيرفت و مردم از حكومتهاى جائر خود، خسته و نالان بودند.
نداى «لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللّٰه» و شعار عدالت خواهى و مساوات اسلام ميان انسانها، جاذبهاى داشت كه ملّتها را به سوى خود متوجه مىكرد. البته