91براى تفصيل به كتاب «الانصاف فى مسائل دام فيها الخلاف» مراجعه كنيد. ¹

5. «الصلاة خير من النوم» از نظر محققان بعداً به اذان اضافه شده است. در اين مورد كافى است بدانيم مالك در موطأ نقل مى‌كند: مؤذن عمر سراغ او آمد تا او را براى نماز ببرد، او را در خواب يافت، براى بيدار كردن او گفت: «الصَلاةُ خَيرٌ مِنَ النَّومِ» ² عمر از اين جمله خوشش آمد و گفت آن را در نداى اذان صبح قرار دهيد.

در كتاب «الانصاف فى مسائل دام فيها الخلاف» در بارۀ اين جمله به صورت گسترده سخن گفته شده. ³ در اين‌جا از بازگويى نكته‌اى ناگزيريم و آن اين‌كه: هر فصلى از فصول اذان، يكى از معارف الهى را دربردارد و يا دعوت به يكى از فرايض است. جملۀ «حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ» چنانكه گفتيم جزو اذان است و نماز را بهترين عمل و برترين كارها مى‌شمارد ولى جملۀ ديگر؛ يعنى «الصّلاةُ خَيرٌ مِنَ النَّوم» فقط نماز را از خوابيدن بهتر معرفى مى‌كند. معلوم است كه اين، جز پايين آوردن شأن نماز نيست.

از اين گذشته، آيا هيچ خردمندى در جهان شك دارد كه نماز بهتر از خواب است تا بالاى مئذنه اعلام كنيم: هان! اى مردم، بدانيد نماز بهتر از خواب است؟!

6 . چرا وقتى على‌بن ابى‌طالب خليفه شد، قرآن ديگرى نياورد؟