203و ليث بن سعد نيز يكى از آن افراد ضعيف و بىمبالات بوده كه در شنيدن حديث و كسانى كه از آنان روايت نموده، سهلانگارى كرده است.
يحيى بن معين، در مورد وى مىگويد:
«إنّه كان يتساهل فى الشّيوخ و السّماع». 1
- ليث بن سعد، در مورد كسانى كه از آنان روايت نموده و همچنين در شنيدن حديث، مسامحه كرده است.
«نباتى» نيز وى را از جملۀ ضعيفان، دانسته و نام او را در كتاب خود «التذليل على الكامل» كه تنها راويان ضعيف را معرّفى مىكند، بيان نموده است. 2
از مجموع آنچه گفته شد، معلوم مىگردد كه راويان اصلى حديث «ضحضاح»، در نهايت ضعف بوده و نمىتوان به احاديث آنان اعتماد كرد.
متن حديث «ضحضاح»، با كتاب و سنّت، ناسازگار است
در حديث ياد شده به رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين نسبت دادهاند كه آن حضرت ابو طالب را از انبوه آتش دوزخ، به پايابى از آتش، منتقل نمود و بدينسان، موجب تخفيف عذاب وى گرديد و يا آرزو نمود تا در روز رستاخيز از وى شفاعت نمايد، در حالى كه قرآن مجيد و سنّت پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله تخفيف عذاب و شفاعت پيامبر را تنها براى مؤمنان و مسلمانان مىپذيرد. بنابراين اگر ابو طالب كافر بود، هرگز پيامبر صلى الله عليه و آله نمىتوانست موجب تخفيف عذاب و يا شفاعت وى گردد.
بدينسان، بىپايگى محتواى «حديث ضحضاح» - بنابر گفتار كسانى