170وقت در سفر (به نحوى كه شيعه مىگويد) جايز است، در حضر نيز جايز مىباشد.
4 - شيوۀ جمع ميان دو نماز در حال اضطرار، بيانگر كيفيّت جمع در حال اختيار است
تعداد انبوهى از روايات صحاح و مسانيد، بر اين حقيقت گواه است كه پيامبر گرامى و صحابۀ آن حضرت، در مواقع اضطرارى مانند زمان بارش باران، و يا ترس از دشمن و يا در حال بيمارى، دو نماز را - چنانكه شيعه مىگويد - با هم و در يك وقت، بجا مىآوردند، و لذا بسيارى از فقيهان گروههاى مختلف اسلامى، به جواز آن در برخى حالتهاى اضطرارى، فتوا دادهاند، در حالى كه روايات ياد شده، تصريح مىنمايند به اين كه از اين جهت نيز، ميان حالت اضطرار و غير آن، تفاوتى وجود ندارد و پيامبر گرامى در غير باران و هراس از دشمن نيز، ميان دو نماز جمع مىنمود. در اين زمينه به روايات سوم، يازدهم، دوازدهم، و بيست و دوم، مراجعه فرماييد.
5 - رفتار صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله بيانگر كيفيّت جمع است
در ميان روايات ياد شده، به اين نكته برخورد مىكنيم كه بسيارى از صحابۀ پيامبر، هر دو نماز را در وقت واحد با هم بجا مىآوردند، چنانكه عبد اللَّه بن عباس، نماز مغرب را آنقدر به تأخير انداخت تا هوا تاريك گشت و ستارگان آسمان، پديدار شدند و هر قدر ديگران، كلمۀ نماز را ندا مىكردند، به آنان اعتنا مىنمود و سرانجام نماز مغرب و عشاء را بعد از سپرى شدن پاسى از شب، با هم به جا آورد و در پاسخ اعتراضكنندگان گفت: من شاهد و ناظر بودم كه پيامبر هم، اين چنين نماز مىخواند و ابو هريره نيز، سخن ابن عباس را تأييد نمود. در اين مورد به روايات دوم، هفتم، نهم و پانزدهم، مراجعه نماييد.