169است.
با اين بيان، روشن مىگردد مقصود آن است كه مىتوان دو نماز را در سراسر وقت مشترك ميان آن دو، مانند اوائل وقت ياد شده و يا اواخر آن بجا آورد، نه اين كه يكى را در آخر وقت آن نماز و ديگر را در آغاز وقتش ادا نماييم.
2 - جمع ميان دو نماز در يك وقت در عرفه، بيانگر كيفيّت جمع است
همۀ گروههاى اسلامى، جمع ميان دو نماز ظهر و عصر در يك وقت را در عرفه جايز دانستهاند، 1 از سوى ديگر برخى از روايات ياد شده، بر اين معنا گواهى مىدهد كه اينگونه جمع ميان دو نماز، در جاهاى ديگر نيز بسان جمع ميان آنها در عرفه مىباشد و از اين نظر، تفاوتى ميان روز عرفه و ساير روزها و يا سرزمين عرفات و ساير سرزمينها وجود ندارد. در اين مورد، به حديث هيجدهم مراجعه فرماييد.
بنابراين، همان گونه كه در عرفه مىتوان نماز ظهر و عصر را در وقت ظهر، به اتفاق آراء همۀ مسلمانان، بجا آورد، همچنين در غير عرفه نيز، جمع ياد شده جايز مىباشد.
3 - شيوۀ جمع ميان دو نماز در سفر، بيانگر كيفيّت جمع است
از طرفى، فقهاى حنبلى، مالكى و شافعى، جمع ميان دو نماز را در حال سفر، جايز دانستهاند و از سوى ديگر، روايات ياد شده تصريح مىنمايد كه در اين زمينه، تفاوتى ميان سفر و حضر وجود ندارد و پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله هم در سفر و هم در حضر، ميان دو نماز جمع مىنمود.
در اين مورد، به روايات سوم، يازدهم، سيزدهم، نوزدهم و بيست و دوم مراجعه فرماييد. بر اين اساس، همان طور كه با هم خواندن دو نماز در يك