114
نقد چند شبهه
در ادامهى گفتمان خلافت، اهل سنت چندين شبهه و اشكال در برابر مهمترين ادعاى اماميه داير بر وجود نصوص و گفتارهاى صريح پيامبر صلى الله عليه و آله در موضوع امامت و رهبرى نهادهاند كه به مهمترين آنها مىپردازيم.
شبههى نخست: گفته مىشود صحابهى پيامبر صلى الله عليه و آله كه مخاطبان روياروى ايشان در وقايع مختلف بودند از نصوصى مانند حديث غدير و غير آن، مفهوم نص را نفهميدند و از اين رو با رجوع به اصل شورا، ابوبكر را به عنوان خليفه و جانشين پيامبر صلى الله عليه و آله برگزيدند و با توجه به مقام دينى بالاى آنان نمىتوان اين معنا را برتابيد كه ايشان از روى عمد از فرمان پيامبر صلى الله عليه و آله سرپيچى كرده باشند. بنابراين شايسته است عمل و سيرهى صحابه را حمل بر صحت كرده و باور آورد كه از نصوص مورد ادعاى اماميه مفهوم خلافت و امامت به وضوح فهميده نمىشود.
شبههى دوم: ديگر بار گفته مىشود: حتى خود على عليه السلام هم از گفتههاى پيامبر صلى الله عليه و آله در حق او مفهوم نص را درنيافته، بنابراين هيچگاه در جريان سقيفه و نصب خلفاى بعدى براى اثبات حق خود به حديث غدير و مانند آن احتجاج نكرد و از مجموع گفتههاى ايشان برمىآيد كه ناخرسندى ايشان از نتايج سقيفه و گزينش خلفاى ديگر ناشى از آن بوده كه براى خود احقيّت و اولويت در اين امر را باور داشت نه اينكه خلافت را حق الهى مختص خود بداند كه با نص و تعيين پيامبر صلى الله عليه و آله معلوم گشته است.
شبههى سوم: گفته شده على عليه السلام و ائمه اهل البيت پس از ايشان همگى به اصل شورا و بيعت به عنوان مبناى اختيار و گزينش خليفه و پيشواى مسلمين عميقاً باور داشته و هرگز نخواستهاند براى كسب سلطه از روش ديگرى استفاده كنند. چنانچه على بن ابيطالب هم پس از عثمان با استناد به اقبال عمومى و بيعت همگانى، خلافت را پذيرفت و در برابر مخالفان حكومت خود هم به همين اصل احتجاج مىكرد.
نقد هر يك از اين شبهات نيازمند جستجوى عميق در تاريخ و پژوهش دقيق در احاديث و گفتههاى پيشوايان مىباشد كه گريزى از طرح آنها در اين نوشتار هر چند به