101
ب - از اين روايات، بيش از اين استفاده نشد كه پيامبر گرامى (ص) از مسجد سازى بر مدفن اوليا و يا جواز آن نهى كرده است، ولى هرگز دليل قطعى وجود ندارد كه ثابت كند اين نهى يك «نهى تحريمى» است بلكه احتمال دارد كه «نهى تنزيهى» و به اصطلاح كراهتى باشد همچنانكه بخارى احاديث را به اين حمل كرده و عنوان بحث را اينگونه آورده است؛ «باب ، يكرهمن اتخاذ المساجد على القبور.» 1
گواه ديگر بر تنزيهى بودن نهى، آن است كه اين مطلب با لعن بر «زائرات القبور» «زنانى كه قبور را زيارت كنند) همراه وارد شده است. 2 بطور مسلم، زيارت قبر براى زن - به خاطر يك رشته عوارض - مكروه است نه حرام.
اگر پيامبر اين گروه را لعن مىكند، لعن گواه بر تحريم نيست؛ زيرا در بسيارى از روايات، «مرتكبان كارهاى مكروه» نيز مورد لعن قرار گرفتهاند و مقصود از لعن، شدت كراهت و فاصلۀ زياد گرفتن از رحمت خدا است. در روايات، كسانى كه تنها مسافرت مىروند و تنها مىخوابند و تنها مىخورند نيز مورد لعن قرار گرفتهاند.
* * *
در پايان، نكتۀ ديگرى را ياد مىآوريم و آن اينكه مسجد سازى بر روى قبر افراد صالح، در صدر اسلام امرى رايج بوده است.