75 (إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هٰادُوا وَ النَّصٰارىٰ وَ الصّٰابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ عَمِلَ صٰالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لاٰ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لاٰ هُمْ يَحْزَنُونَ). ¹

«كسانى كه (به پيامبرخدا(ص)) ايمان آورده و آنان‌كه به آيين يهود گرويده‌اند و نصارى و صابئان (پيروان يحيى) هرگاه به خدا و روز رستاخيز ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند، پاداششان نزد پروردگارشان مسلم است؛ و هيچ‌گونه ترس و اندوهى براى آنان نيست».

( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هٰادُوا وَ الصّٰابِئِينَ وَ النَّصٰارىٰ وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللّٰهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ إِنَّ اللّٰهَ عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ). ²

«همانا كسانى كه ايمان آورده‌اند و يهود و صابئان (ستاره پرستان) و نصارى و مجوس و مشركان، خداوند در ميان آنان روز قيامت داورى مى‌كند؛ (و حق را از باطل جدا مى‌سازد؛) خداوند بر هر چيز گواه (و از همه چيز آگاه) است.»

با توجه به اين دو آيه، اهل كتاب شامل يهوديت، مسيحيت و صابئين است. با اين حال، روابط مسالمت‌آميز و صلح جويانه مسلمين تنها با اهل كتاب نيست؛ بلكه شامل غير مسلمانان از غير اهل كتاب، كه مزاحمتى براى كشورهاى اسلامى ايجاد نمى‌كنند، نيز مى‌شود.

گاه تصوّر مى‌شود كه غير مسلمانان تنها به دو گروه تقسيم مى‌شوند: «اهل ذمه» و «محاربين»؛ يعنى گروهى با مسلمانان پيمان همزيستى مسالمت‌آميز دارند و گروهى در حال جنگ و نبرد هستند. بنابراين، هر كس اهل ذمه نيست، محارب است و جان و مالش محترم نيست. ولى غير مسلمانان حداقل چهار گروه‌اند:

1. اهل ذمه؛ اقليت‌هايى هستند كه در داخل كشورهاى اسلامى زندگى مى‌كنند و مشمول قوانين آن كشورند و حكومت اسلامى متعهد است جان، مال و ناموس آن‌ها را حفظ كند و از حقوق آنان دفاع نمايد. آن‌ها مالياتى به حكومت اسلامى مى‌پردازند كه