249فراوان عالمان متعصب ديار عثمانى در مكه و مدينه كه از حيث سياسى و مذهبى، قدرت و موقعيت برترى داشتهاند فراوان بود. بعدها ميرويس افغانى فتواى وجوب جنگ با روافض ايرانى را از علماى سنى حرمين دريافت كرد.
با اين حال كم نبودند علماى شيعه ايرانى، جبل عاملى، بحرينى، و يا از اهالى قطيف و احساء كه در مكه و يا مدينه زندگى مىكردند. افزون بر آن، تعداد زيادى از علماى ايرانى براى انجام فريضه حج به مكه مىرفتند و گاه تا چندين ماه، در آنجا مىماندند. در اينجا به برخى از افراد اشاره مىكنيم:
شيخ احمد بن الحسين النباطى (1079) در مكه نزد شيخ نورالدين عاملى درس خوانده است. شيخ احمد بن محمد بن مكى شهيدى (از علماى قرن يازده و دوازده) چندين سال در مكه مجاور بوده است. افندى، شيخ جعفر ابن كمال الدين بحرانى (م 1088 يا 1091) را در مكه ديده است. سيد جمال الدين بن نورالدين عاملى نيز چندى در مكه مجاور بوده است. شيخ حسين بن عبدالصمد پدر شيخ بهائى نيز در مكه بوده است. شيخ حسين بن الحسن عاملى ظهيرى كه از شاگردان محمد امين استرآبادى بوده نيز در مكه نزد وى تحصيل كرده است. شمس الدين حسين بن محمد شيرازى (كه افندى او را از علماى عصر خود شمرده) در مكه زندگى مىكرده است. سيد حسين بن سيد حيدر عاملى اصفهانى (كه در اصفهان مفتى بوده) در سال 1029 اجازهاى از شيخ محمد نواده شهيد ثانى دريافت كرده است. مولى حسين بن محمد على نيشابورى نيز از شيعيان متولد مكه و ساكن همانجا و مدفون در همان ديار است. وى اجازهاى به سال 1056 در مكه به شاگرد خود مولى نوروز على تبريزى داده است. سيد حيدر بن سيد على موسوى عاملى نيز در مكه بوده؛ شيخ حر او را در سال 1062 در آن شهر مقدس ديده و مىگويد يكى دو سال بعد در همانجا درگذشت. افندى از سفر ملا خليل قزوينى عالم معروف عصر صفوى به مكه ياد كرده است. همچنين شيخ حر از سفر