242شريفين بوده؛ جايى كه بيشتر، سنيان بر آن حاكم بوده و مواقعى نيز شيعيان نفوذ و حتى حكومتى داشتهاند. تصادم شيعه وسنى در آن محيط، دلايل تاريخى خود را دارد و اكنون نيز علاوه بر مسايل سياسى، تعصب موجود بر حاكمان عربستان، هنوز به عنوان عامل تشنج در روابط دو گروه شيعه و سنى مطرح است. در اينجا نگاهى داريم به مشكلات حجاج شيعى در ايام حج، در حرمين شريفين، در دوره صفوى. اما پيش از آن، اشاره به حادثهاى از قرن هفتم داريم و در انتها اشارهاى به عالمان شيعى ساكن در حرمين، در دوره صفوى.
حج اكبر و مشكلات شيعيان
يكى از مشكلات حجاج ايرانى، مربوط به مفهوم حج اكبر در نزد اهل سنت و تفاوت آن با نظر شيعه در اين باره است. در ديد اهل سنت، اگر روز عرفه با روز جمعه مصادف شود حج آن سال را «حج اكبر» مىنامند و طبعاً تعداد زيادترى از حاجيان سنى در حج آن سال شركت مىكنند. نتيجه اين امر براى حاكمان و اشراف مكه آن بود كه سود مالى بيشترى مىبردند. طبعاً اگر در يك سال، روز عيد (دهم ذى حجه) مصادف با روز يكشنبه بود، براى آنكه روز عرفه (نهم ذى حجه) مصادف با جمعه شود، روز شنبه را عيد اعلام مىكردند و بدين ترتيب در واقع روز عرفه، برابر با روز هشتم ذى حجه مىشد؛ امرى كه هيچ فقيه شيعه يا سنى بدان باور ندارد. ظاهراً منبعى كه گزارش اين اختلاف را و نيز نتايج و مشكلات ناشى از آن را به دست داده حديقة الشيعه عبدالحى رضوى است. او فصل هفتم كتاب خود را به بحث از «حج قبل الوقت لاجل المخالف» اختصاص داده و اين مسأله را از نظر فقهى مورد بحث قرار داده است. رضوى با اشاره به آنچه در بالا بدان اشاره كرديم مىگويد: در مدت عمر ما دفعات زيادى اين مسأله تكرار شد. او حتى اشاره مىكند كه يكبار كه جمعى از مغربىها [مالكىها] شهادت به رؤيت هلال داده و شيخ حرم نيز حكم به ثبوت داد، شافعىها، بعدها اعلام كردند كه