26
گوناگونى بقيعها
در تعدّد و گوناگونى بقيع، يا باغهايى كه در آنها درختانى بوده و درون بعضى از آن باغها مساكنى هم وجود داشته، شكى وجود ندارد؛ زيرا چنانكه در لغت شناسى ملاحظه كرديم، بقيع، اطلاق بر زمين وسيعى مىگردد كه در آن باغ و درخت وجود دارد. گزارشهاى تاريخى حكايت از آن دارد كه در شهر مدينه، چندين بقيع وجود داشته است كه اشاره به تعدّد آنها، هم در متون تاريخى ضبط است و هم در متون روايى؛ كه به عنوان نمونه مىتوان به اين بقيعها اشاره نمود:
بقيع الخنجة، بقيع الخيل، بقيع الزبير، بقيع المصّلى، بقيع الغرقد.
به جهت اين كه در اين بحث، منظور ما فقط بقيع الغرقد است، به مفهوم آن هم اشاره مىكنيم:
بقيع غرقد، آن قبرستان مقدس را، بدين جهت به اين نام خوانند كه درخت غرقد، در آن فراوان بوده است. 1
در تعريفى ديگر از بقيع غرقد چنين مىخوانيم:
وبقيع الغرقد، و الغرقد بفتح الغين المعجمة و القاف، بينهما راء ساكنة، كبار العوسج و هو مقبرة أهل المدينة على سورها بجنب البستان. 2
بقيع غرقد، غرقد به فتح غين و قاف، كه ميانشان راى ساكنى وجود دارد، درختان بزرگ است و آن، مقبره اهل مدينه است كه در داخل ديوارى است، در بستانى.
وبقيع الغرقد، مقبرة أهل المدينة... قال الأصمعي، قطعت غرقدات في هذا الموضع حين دفن فيه عثمان بن مظعون فسمّي بقيع الغرقد. 3
بقيع غرقد، مقبره اهل مدينه است. اصمعى گفته است، درختان اين موضع قطع شد، هنگامى كه عثمان بن مظعون در آن دفن شد، پس به بقيع الغرقد تغيير نام يافت.