38حكومت على(ع) را نپذيرفتند و در بصره مستقر شدند.
جداى از مسائل سياسى، در مسئله مهم تبيين دين در موارد اختلافى و مستحدثه نيز دو دسته سياسى و مذهبى پديدار شدند: پيروان على(ع) و پيروان عثمان. مجموعه آنچه در شكلدهى مخالفان على(ع) نقش داشت و به مرور كاملتر شد، مذهب عثمانى ناميده شد؛ در برابر حزب علوى كه اصطلاح «الشيعه» براى آن به كار مىرفت. بنابراين گروهى شيعه على(ع) يا الشيعه نام گرفتند و در مقابل نيز گروهى شيعه عثمان بودند و عثمانى يا العثمانيه نام گرفتند. اين مذهب (عثمانى) مذهب عامه مردم بود؛ مردمى كه به مرور دين خود را از امويان گرفتند.
ابان بن عياش از سُلَيم بن قيس هِلالى نقل مىكند كه گفت: زياد بن سُمَيه، كاتبى داشت شيعى كه با من دوست بود، برايم نامهاى را خواند كه معاويه در پاسخ نامه زياد به وى نوشته بود. در پايان آن، معاويه نوشته بود: «اين نامه را كه خواندى، آنچه در آن است پوشيده دار و اصل نامه را از ميان ببر».
منشى زياد بن سُمَيه گفت: وقتى زياد اين نامه را خواند آن را بر زمين زد و رو كرد به من و گفت: «واى بر من كه از چه درآمدم و به چه فرو رفتم! به خدا سوگند از پيروان آل محمّد(ص) و در حزب آنان بودم، از آن درآمدم و به پيروان شيطان پيوستم و وارد حزب او شدم؛ پيرو كسى شدم كه چنين نامهاى برايم مىنويسد». 1
سُلَيم گفت: در آن روز نسخهاى از نامه برداشتم، شب كه شد زياد نامه را خواسته بود و آن را پاره كرده و از ميان برده بود و گفته بود: «هيچ كس از آنچه در اين نامه بود خبر ندارد» و نمىدانست كه من از آن نسخهاى برداشتهام.