392هماهنگى ميان حجاج بيت‌الله الحرام كه شواهد و قرائن زيادى بر آن وجود دارد - و جلوگيرى از تفرقه و تشتت، و براى نيل به اهداف متعالى حج، از آن جمله اجتماع با شكوه مسلمانان در منا و عرفات و اعلام برائت و انزجار از دشمنان اسلام و مسلمين، مسئله «ثبوت هلال ماه ذى‌حجه» و رأى واحد در اين زمينه اهميت فوق‌العاده دارد. در بعضى از روايات از يكسانى روز عيد فطر و عيد قربان سخن گفته شده، راوى از امام باقر(ع) سؤال مى‌كند: «ما در بعضى از سال‌ها در روز اضحى ترديد مى‌كنيم، چه بايد كرد»؟ راوى مى‌افزايد: «وقتى خدمت حضرت رسيدم و بعضى از اصحاب و ياران در آن‌روز قربانى مى‌كردند، حضرت فرمودند:
«الفطر يوم يفطر الناس و الأضحى يوم يضحّى الناس و الصّوم يوم يصوم النّاس». 1
به همين مضمون، رواياتى در منابع اهل سنت نيز مشاهده مى‌شود. 2 از چنين رواياتى بر مى‌آيد كه وحدت رويه در امر رمضان، عيد فطر و عيد قربان و احكام و مناسك آن در موسم حج لازم است و نبايد انسان خود را از اجتماع مردم جدا كند و چنين وحدت رويه‌اى تنها با حكم حاكم و اميرالحاج در امر هلال ماه، امكان‌پذير است. واگذارى ثبوت هلال به دو شاهد عادل و امثال آن، چون نمى‌تواند حلول ماه را بر همگان ثابت نمايد، اختلاف و تشتت را به دنبال دارد؛ از شواهد و قرائن برمى‌آيد كه مسئله ثبوت هلال، امر فردى نيست تا هركسى تكليف خود را با دو شاهد عادل روشن كند. بلكه مسئله‌اى اجتماعى و مربوط به جامعه اسلامى است. با وجود حاكم عادل جامع‌الشرايط، وظيفه انسان پيروى و تبعيت است و در فرض حاكميت حاكمان جائر نيز چه بسا از باب تقيه، اطاعت ضرورى باشد. به هرحال تأمل در اين مسئله كه آيا «ثبوت هلال ذى‌الحجه» بدون حكم حاكم يا نماينده او (اميرالحاج) مى‌تواند امور حج را سامان بخشد و مشكلات و دشوارى‌هايى را به‌همراه ندارد و آيا بدون حكم او امور حج به‌درستى سامان مى‌يابد، لازم و ضرورى است و فعلاً مجال فحص و تحقيق در اين زمينه نيست. اما اجمالاً اينكه نصب اميرالحاج امر رايجى بوده و ائمه معصوم(عليهم السلام) نيز