316مشغول كرده، اختلاف در هلال ماه مبارك رمضان و ذى‌حجه است و در اين زمينه، پيوسته اين پرسش طرح مى‌شود:
اولاً - وظيفه شيعه در عباداتى مانند روزه و حج چيست؟
ثانياً - در تقيه و همراهى با ديگر گروه‌هاى مسلمان، چه تكليفى دارند؟
شاهد اين سخن، روايات متعددى است كه راويان از پيشوايان معصوم(عليهم السلام)، درباره وظيفه خود در ماه مبارك رمضان و حج‌گزارى مى‌پرسيدند؛ مانند رواياتى كه از امام صادق و ديگر ائمه(عليهم السلام) در اين باره وجود دارد. 1 آنچه بيش از همه در اين روايات روشن است، دستور به تقيه و همراهى و هماهنگى با ديگر مسلمانان در اعمال و مناسك است.
روشن است كه از زمان رحلت پيامبر خدا(ص) تا به امروز، جز دوره‌اى محدود و اندك مانند دوران اميرمؤمنان(ع) و چند ماهى در عصر امام مجتبى(ع)، حكومت در اختيار ديگران بوده و حاكميت غيرشيعى بر جوامع اسلامى سايه انداخته بود؛ بنابراين، شيعيان كه به ندرت و در گستره‌اى محدود مانند ايران حكومت در اختيار داشتند، هنگام حضور در جمع مسلمانان ديگر مذاهب، ناگزير از رعايت ظاهر بودند و براى هماهنگى و همراهى با آنان، وظيفه واقعى و اولى خود را كنار نهاده و مانند ايشان به عبادت پرداخته و مى‌پردازند. اينجا است كه تقيه به‌عنوان واجب شرعى و فريضه‌اى الهى، براى قدرت گرفتن اسلامِ راستين و حقيقى، همواره از تكاليف شيعيان بوده است.
زائران بيت‌الله الحرام، در طول اقامت در مكه مكرمه و مدينه منوره، با مصاديق فراوان و متعدد از لزوم تقيه از جمله تقيه در نماز و غير آن، مواجه مى‌شوند كه بايد وظيفه و تكليف خود را بشناسند و با توجه به فتاواى مراجع تقليد، اعمال خود را كامل كنند. در اين ميان، يكى از مواردى كه بسيار مورد بحث و پرسش بوده و تفاوت زيادى با بقيه موارد تقيه - از جهت اهميت و آثار مترتب بر آن - داشته و دارد، مطابقت و عدم مطابقت هلال ماه ذى‌حجة الحرام از نظر حاكمان سرزمين وحى و مؤمنان و شيعيان