289چاره‌اى نيست از ملتزم شدن به صحت و اجزا و عدم وجوب اعاده و قضا؛ زيرا ردع نكردن از چيزى كه سيره بر آن واقع شده، قوى‌ترين دليل بر صحت و اجزاست و اگر تقيه در اين موارد مفيد اجزا نباشد، با توجه به اينكه عمل مورد ابتلاى مردم است، بايد از سوى ائمه(عليهم السلام) بيان شود... و از سوى ديگر در هيچ روايتى امر به اعاده و يا قضاى عمل مورد تقيه، هرچند به‌گونه استحباب، وارد نشده است.
گرچه صاحب وسائل الشيعه بابى را تحت عنوان «استحباب خواندن نماز واجب قبل و يا بعد از نماز جماعت» آورده، وليكن هيچ روايتى ازاين‌روايات امر به اعاده و يا قضا، هرچند از باب استحباب، ندارد. بلكه در بعضى از روايات كه جاى اشكال در دلالت آنها نيست، دلالت بر اجزا دارد؛ مانند رواياتى كه دلالت دارد نماز با آنان مانند نماز پشت سر رسول خدا(ص) است. آيا كسى احتمال مى‌دهد نماز پشت سر رسول خدا مجزى از مأموربه اولى نباشد...؟!» 1
8. تقيه مداراتى در موضوعات
روشن شد كه عمل به تقيه مداراتى، موجب اجزاى عمل مى‌شود و قدر متيقن از اين اجزا، در احكام، آن هم در «صلاة» است. به دنبال اين مطلب، اين پرسش مطرح خواهد شد كه آيا تقيه مداراتى، افزون بر احكام، در موضوعاتى مانند وقوف در عرفه نيز جارى است يا نه؟
به نظر مى‌رسد كه ملاك و معيار در تقيه مداراتى، در برخى از موضوعات باشد. بنابراين تفاوتى ميان شركت در نماز جماعت آنان، با شركت در وقوف در عرفه، كه در نظر آنها روز نهم و در نظر شيعه روز هشتم و يا دست‌كم مشكوك باشد، نخواهد بود. شاهد بر اين مطلب آن است كه در طول تاريخ پس از رسول خدا ائمه و ياران آنها با اهل سنت مراسم حج را انجام مى‌دادند و به‌گونه قطع، برخى از سال‌ها اختلاف در ميان آنها نسبت به روز نهم بوده است، با اين وصف از ائمه چيزى كه بر مخالفت دلالت كند، گزارش نشده است. حضرت امام(قدس سره) در اين‌باره مى‌نويسد: