157
پاسخ مرحوم بهبهانى
مرحوم وحيد بهبهانى اين نظريه را كه روايت، بر نماز در غير مسجدالنبى حمل شود تا منافاتى با اخبارِ دال بر تخيير در مسجدين نداشته باشد، فاسد شمرده و گفته است:
اولاً، از رواياتِ باب، اتمام در شهر مكه و مدينه استفاده مى شود. ثانياً، با اين فرض كه اختصاص به مسجد داشته باشد، شكى نيست كه اصحاب در مسجد نماز مى گزاردند.
اگر كسى بگويد روايت در مورد نماز خواندن در شهر مدينه و غير مسجدالنبى است و لو اينكه همه اصحاب در مسجد نماز مى گزاردند، در پاسخ او بايد گفت: طبق اين بيان، روايت به فرضِ نادر حمل گرديده و اين باطل است و اصولاً ترك استفصال هنگام جواب از سؤال در اينجا، آن هم مدينةالرسول و نماز در مسجدالنبى(ص) كه همگان خواستار درك فضيلت و كثرت نماز در آن هستند، افاده عموم مى كند و شاملِ حكمِ مذكورِ در روايت مى شود. 1
دليل ششم: صحيحه على بن حديد
رومى گويد به امام رضا(ع) عرض كردم:
إِنَّ أَصْحَابَنَا اختَلَفُوا فِي الحَرَمَينِ فَبَعضُهُم يَقصُرُ وَ بَعضُهُمْ يُتِمُّ وَ أَنَا مِمَّن يُتِمُّ على رِوَاية قَد رَوَاهَا أصحَابُنَا فِي التَّمَامِ وَ ذَكَرتُ عَبْدَاللهِ بنَ جُندَبٍ أنَّهُ كَانَ يُتِمُّ قَالَ رَحِمَ اللهُ ابنَ جُندَبٍ ثُمَّ قَالَ لِي لا يَكُونُ الإِتمَامُ إِلا أن تَجْمَعَ على إِقَامَةِ عَشَرَةِ أيَّامٍ وَ صَلِّ النَّوَافِلِ مَا شِئتَ قَالَ ابنُ حَدِيدٍ وَ كَانَ مَحَبَّتِي أن يَأمُرَنِي بِالإِتمَام. 2
بررسى دلالت روايت
مرحومان وحيد بهبهانى، بحرانى و خويى، روايت را صريح در وجوب تعيينى قصر مى دانند. 3
اشكال مرحوم شيخ طوسى
روايت، تنها وجوب تعينى اتمام را نفى مى كند؛ به عبارت ديگر، گويا احتمال