124جماعتِ دايره‌وار، صحيح است؛ چرا كه در همه دوران‌هاى گذشته، اجماع عملى در اين مورد وجود داشته است. ¹

در تأييد سيره چنين گفته‌اند كه اصحاب پيامبر(ص) هنگام فتح مكه، ده هزار نفر و بلكه بيشتر بوده‌اند. پس چگونه توانسته‌اند نماز را به صورت خط مستقيم در مسجدالحرام اقامه كنند؟

بالاتر اينكه تعداد همراهان پيامبر(ص) در حجة الوداع به صد هزار نفر مى رسيد.

و امامان شيعه اعتراضى به اين سيره نكرده‌اند و اين عدم اعتراض، بهترين دليل پذيرش آن، از سوى ائمه(عليهم السلام)، محسوب مى شود. ²

در نقد ديدگاه بالا بايد گفت: تمام آنچه در مورد سيره گفته‌اند، از عدم آگاهى به تاريخِ «آغاز نماز به شيوه دايره‌اى» نشأت مى گيرد. دانستيم كه خالد بن عبدالله قسرى نخستين كسى بود كه نماز جماعت دايره‌اى را رواج داد و علت رواج چنين نمازى اين بود كه كعبه در هنگام برپايى نماز تراويح، گنجايش همه مردم را نداشت. شايان ذكر است كه اين ملاك (اقامه دايره‌وار نماز جماعت) در مورد نمازهاى يوميه رواج نداشته است.

درست است كه مسجدالحرام گنجايش هزاران زائر را به صورت هم‌زمان نداشته، اما اين امر دليل اقامه نماز در مسجدالحرام محسوب نمى شود. بلكه احتمال دارد كه پيامبر(ص) نماز را در بيرون مسجدالحرام اقامه كرده باشد؛ به‌ويژه آنكه پيامبر(ص) در خارج از مكه اقامت داشت. از آن حضرت پرسيدند: چرا در خارج از مكه اقامت گزيده‌اى؟ فرمود: عقيل خانه‌اى در مكه براى ما باقى نگذاشته است.

حقيقت كلام اين است كه مسجدالحرام گنجايش فعلى را نداشته و حتى در صورت اقامه دايره وار نماز جماعت توسط پيامبر(ص) نيز كفاف جمعيت را نداشت.

ابن جوزى در توصيف ساختمان مسجدالحرام مى گويد: مسجدالحرام، كوچك بود و پيرامون آن ديوارى وجود نداشت، بلكه خانه‌هاى اطراف، مشرف بر مسجدالحرام بودند