123امام(ع) فرمودند: «اين حجلهها در هيچ زمانى وجود نداشتهاند بلكه جباران آن را به وجود آوردهاند و نمازگزارى كه در پشت اين حجلهها بايستد و به امامِ حاضر در داخل اين حجله ها اقتدا كند، نمازش صحيح نيست». 1
علت اشكال اين است كه كعبه معظمه به عنوان حائل در ميان امام و بسيارى از مأمومينِ حاضر در نيمه دوم دايره، عمل مىكند؛ به گونهاى كه اين دسته از مأمومين، امام را نمىبينند.
مىتوان گفت: مشاهده امام از سوى همه مأمومين، ضرورتى ندارد. بلكه مشاهده برخى از مأمومين - به رغم تعدد واسطهها - كفايت مىكند. 2
مأمومى كه در نيمه دوم دايره است، امام را نمىبيند؛ زيرا كعبه در ميان آنها حايل مىشود، اما مىتوان گفت كه مأموم، امام را از راه واسطه مى بيند. اين وضعيت، قابل مقايسه با نماز امام در حجله نيست؛ زيرا حجله مسجد به گونهاى بوده كه مانع از ورود ديگران مى شده و امام به هيچ وجه قابل مشاهده نبوده است. بلكه مأمومين تنها از طريق مكبر از ركوع و سجود او مطلع مى شدهاند.
علاوه بر اين، دلايل عدم وجود حائل، شامل اين نوع حائل نمى شود؛ چرا كه ماهيت نماز جماعت در كعبه، چنين حائلى را به وجود آورده است.
تا اينجا اشكالات سهگانه مربوط به نماز جماعت استدارهاى را بررسى كرديم و دانستيم كه اشكال دوم از اشكال نخست و سوم، قوىتر است. بنابراين احوط آن است كه در اقامه نماز جماعتِ دايره وار، طورى عمل شود كه هيچكدام از موانع سه گانه به وجود نيايد.
استدلال به سيره در اثبات صحت نماز جماعت دايرهاى
برخى از فقها، براى اثبات صحت نماز جماعت به حالت دايرهاى، به سيره استناد كردهاند. سرآمد اين فقها شهيد اول است كه در كتاب «الذكرى» مى نويسد: نماز