54 «النّاس يرمونها مِن فوقها»؛ «مردم از بالا آن را رمى مى‌كنند!» او گفت: «سوگند به خداوند يكتا، اين جاى كسى است كه سوره بقره بر او نازل شد». ¹

يعنى پيامبر(ص) از طرف پايين آن را رمى مى‌كرد و در سمت بالاى جمره نايستاد.

در اينجا حديثى وجود دارد كه ممكن است تصور شود اشاره بر وجود ستون براى جمرات مى‌كند.

عَنْ أَبِي غَسَّانَ حُمَيْدِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ(ع) عَنْ رَمْيِ الْجِمَارِ على غَيْرِ طَهُورٍ، قَالَ: الْجِمَارُ عِنْدَنَا مِثْلُ الصَّفَا وَ الْمَرْوَةِ حِيطَانٌ إِنْ طُفْتَ بَيْنَهُمَا على غَيْرِ طَهُورٍ، لَمْ يَضُرَّكَ وَ الطُّهْرُ أَحَبُّ إلى فَلا تَدَعْهُ وَ أَنْتَ قَادِرٌ عَلَيْهِ. ²

ابوغسان حميد بن مسعود مى‌گويد: از امام صادق(ع) پرسيديم: «آيا مى‌توان رمى جمرات را بدون وضو انجام داد»؟ امام فرمود: «جمرات نزد ما مانند صفا و مروه حيطانى بيش نيست. اگر بدون وضو سعى صفا و مروه كنى، ضررى ندارد (اگر جمرات را هم بدون وضو رمى كنى، مانعى ندارد) اما با وضو بودن نزد من بهتر است تا مى‌توانى آن را ترك نكن».

بعضى از فقهاى متأخر تصور كرده‌اند حيطان در پايين آمده است. نشان مى‌دهد كه در آنجا ديوارى وجود داشته و اين ديوار، احتمالاً همان ستون‌هاى جمرات بوده است. ولى اين استدلال از چند جهت قابل مناقشه است؛ زيرا:

اولاً: سند حديث ضعيف است؛ زيرا حميد بن مسعود از مجاهيل است. بنابراين با حديث مزبور كه خبر واحد ضعيفى است، نمى‌توان چيزى را اثبات كرد. درحالى كه روايات سابق، متضافر بودند؛ به علاوه در ميان آنها حديث صحيح و معتبر نيز وجود داشت.

ثانياً: از نظر دلالت هم اگر برخلاف مطلوب آنها دلالت نكند، بر وفق مطلوب نيست؛ زيرا:

الف) حيطان جمع حائط، به معناى ديوارى است كه دور چيزى را مى‌گيرد و اين