165
قربانى در حج و مقتضيات زمان
حسن رهبرى
ميقات حج، ش63، بهار 1378ه .ش.
از آنجا كه شمار حاجيان روز به روز با افزايش روبه‌روست، اين پديده مسائل و مشكلاتى را در پى دارد. امروزه يكى از مهم‌ترين مسائل حج، مسئله قربانى است. تا چندى پيش مقدار اندكى از قربانى‌ها به مصرف مستمندان مى‌رسيد و بيشتر آنها دفن يا سوزانده مى‌شدند. اما امروزه با احداث كشتارگاه‌ها و تأسيسات مناسبى از طرف بانك توسعه اسلامى، مقدارى از قربانى‌ها جمع‌آورى و پس از بسته‌بندى، به مستمندان كشورهاى گوناگون ارسال مى‌شود. نويسنده محترم، در مقاله پيش‌رو، پس از اشاره به شكل‌هاى مختلف قربانى در گذشته و حال، پرسش‌هايى را مطرح كرده و عَلَم نقد و بررسى درباره قربانى و مقضيات زمان را مجدداً برافراشته است. ايشان نخست تعريف و تاريخچه قربانى را مطرح مى‌كند و سپس به قربانى در آيات قرآن مى‌پردازد. ديدگاه عالمان و فقهاى اهل سنت و شيعه، بخش بعدى نوشتار حاضر را تشكيل مى‌دهد. نگارنده در ادامه، فلسفه قربانى را مورد كاوش و بررسى قرار داده است. ايشان پس از نقل و بررسى چند ديدگاه در اين‌باره، مى‌نويسد: «وجود حكم، متوقف بر وجود موضوع است. هر مقدمه‌اى كه در تحقق و به وجود آمدن موضوع، دخالت داشته باشد، حكم، بستگى به آن دارد. بنابراين، قربانى در حج تمتع، واجب است؛ اما وجوب آن بستگى به امكان خوردن و اطعام به فقيران دارد؛
نگارنده در بخش بعدى به «مصالح و مفاسد، مبناى گزاره‌هاى شرعى» پرداخته و در آخر روايات و اقتضاى زمان در مسئله حج را مطرح كرده است.