121بعد از نماز، بهصورت موعظهاى بليغ، ايراد شده است؛ به حدى كه همه را محزون و گريان كرده است و پيامبر(ص) نيز به اين امت، وصيت نموده است. حال با اين وضع، چگونه تنها راوى آن، يك شخص، يعنى عرباض بن ساريه سلمى است؟!
- اين حديث، تنها در شام منتشر شده و نقل و ترويج آن با اهل شام، بوده است و بيشتر راويان آن، اهل حمصاند كه همگى از ياران معاويه و دشمنان واقعى حضرت على(ع) مىباشند. بنابراين، حديث، از اين جهت نيز مورد تضعيف شديد، قرار مىگيرد.
- اين حديث، از جمله احاديثى است كه مورد اعراض و بىاعتنايى بخارى و مسلم و نسائى، از اصحاب سنن، قرار گرفته است و مىدانيم كه عدهاى از علماى اهل سنت معتقدند كه حديثى كه مورد بىاعتنايى شيخين قرار بگيرد، از درجه اعتبار ساقط است؛ گرچه ديگر ارباب سنن، آن را تخريج كرده و به آن عنايت داشته باشند.
ابنتيميه در پاسخ به حديث افتراق امت به هفتاد و سه فرقه، مىگويد:
والحديث نفسه ليس في الصحيحينِ بل قد طعن فيه بعض أهلِ الحديث كابنِ حزمٍ وغيرِه ولكن قد رواه أهل السننِ كأبِي داود والترمذي وابنِماجه ورواه أهل المسانِيد كالإِمامِ أحمد وغيرِه. 1
اين حديث در صحيحين نيامده است. بلكه برخى از اهل حديث، همچون ابنحزم و ديگران، در آن طعن وارد كردهاند. ولى اهلسنت، همچون ابوداوود، ترمذى و ابنماجه، آن را روايت كرده و اهل مسانيد، همچون امام احمد نيز آن را نقل كردهاند.
گفتنى است حديث مورد نظر، يعنى لزوم تمسك به سنت خلفا، از همين قبيل است.
شرح حال عرباض بن ساريه
گفتيم كه تنها راوى اين حديث، عرباض بن ساريه سلمى است. در شرح حال وى،