108
1. واكنش علماى الازهر به افكار سيد قطب
بعد از آنكه افكار سياسى سيد قطب در كتابهايش، بهويژه «معالم فى الطريق» و «فى ضلال القرآن»، در جوامع اسلامى، منتشر شد و تأثير بسزايى گذاشت و حتى از سوى برخى از گروهها، با برداشت خاصى كه از آن داشتند، اقداماتى نظامى در جوامع اسلامى، بهويژه مصر، انجام شد، علماى ازهر دست بهكار شدند و با تأليف كتابهايى، افكار او را نقد و بررسى كردند كه از آن جمله، مىتوان به «دكتر محمد عبدالحكيم حامد»، اشاره كرد. او در كتاب «ائمة التكفير، ظاهرة التكفير فى العصر الحاضر، اصولها الفكرية و طرق علاجها» كه «دكتر على جمعه»، مفتى مصر نيز بر آن مقدمه دارد، به نقد افكار و مبانى سيد قطب، پرداخته است.
2. واكنش سلفىهاى تقليدى
سلفىهاى تقليدى، به قيام و خروج در سطح جامعه، عليه حاكم، براى ايجاد تغيير و تحول در آن اعتقاد ندارند و تحول و تغيير را در امر به معروف و نهى از منكر قولى و عملى، خلاصه مىكنند و ازاينرو نه به جهاد و نه به قيام، معتقد نيستند.
3. واكنش حوزههاى شيعه به افكار سيد قطب
متفكران و مصلحان شيعى نيز درباره ضرورت تغيير و تحول در جامعه و بيدارى امت اسلامى، ديدگاههايى دارند كه البته در شيوه رسيدن به اين هدف، با سيد قطب، اختلاف دارد. از جمله اين افراد، مىتوان به ديدگاه امام خمينى(رحمه الله) و شهيد صدر(رحمه الله)، اشاره كرد.
الف) ديدگاه امام خمينى (رحمه الله)
گرچه امام خمينى(رحمه الله)، مبانى و نظريات خود را درباره ضرورت تحول و تغيير در جامعه اسلامى، در لابهلاى كتابهاى خود اشاره كرده و در سخنانش نيز تبيين نموده