57در آمادگى كامل به سر مىبرند، هيچگاه به مسلمانان قصد تعرض نمىكنند.
فخر رازى در تفسير اين آيه مىگويد:
هنگامى كه كافران بدانند، مسلمانان آماده جهاد و بر آن مستعدند و همه انواع اسلحه و ادوات جنگى را آماده كردهاند، از آنان مىترسند و اين خوف مفيد امورى چند است:
1. هرگز به فكر اشغال بلاد اسلامى نمىافتند؛
2. اگر ترسشان شديد شود، چهبسا از ناحيه خود به جزيه تن دهند؛
3. چهبسا اين خوف سبب پذيرش اسلام آنها شود؛
4. به فكر كمك به ديگر كفار نمىافتند؛
5. اين سبب مىشود كه در بلاد اسلامى ملاحظاتى داشته باشند.
ب) اقدام براى دفاع از جان
اطلاق برخى روايات بر اين دلالت دارد كه نبايد متعرض زنان و كودكان شد. ولى اين نكته گفتنى است كه اطلاق روايات مربوط به وضعيت عادى و عدم اضطرار است؛ وگرنه در صورتى كه دفاع و دفع دشمن از تعرض به اسلام و مسلمانان، بر اين امر توقف داشته باشد، اين كار جايز است. از همينرو در روايت «حفص بنغياث» آمده است كه او گفت:
از امام صادق(ع) درباره شهرى از شهرهاى كفار جنگى پرسيدم: آيا مىشود آب را بر روى آنها رها كرد يا آن را به آتش كشيد و يا با منجنيق آنها را در هم كوبيد، درحالىكه ميان آنان زنان و كودكان و سالخوردگان و اسيران مسلمان و بازرگانان وجود دارند؟ حضرت فرمود: اين اقدامات انجام مىگيرد و به سبب [وجود] آنها از اين كارها اجتناب نمىشود... . 1