148تولى المستعصم ست عشر سنة وكان عقله عقل الصبيان لايميز بين الخير والشر، أسرف زمانه بلعب الحمام والانتهاء بالطيور، وكان اذا قيل له انّ التتر متأهبون ليكبسوا بغداد كبسهم لسائر المدن الشهيرة في العجم يقول لهم: انّ بغداد تختنا ولن يدخلوها ما لم نأذن لهم. ¹

مستعصم شانزده سال متولى زمام حكومت شد، ولى عقلش همانند عقل بچه‌ها بود و خير و شر را تشخيص نمى‌داد. او عمرش را به بازى با كبوترها و پرندگان گذرانيد و هرگاه به او گفته مى‌شد: تاتار آماده شده است تا بغداد را اشغال كند، همان‌گونه كه ديگر شهرهاى مشهور عجم را اشغال كرده است، به آنان مى‌گفت: همانا بغداد تخت، و تحت سلطه ماست و هرگز تا ما اجازه ندهيم، داخل آن نمى‌شوند.

ج) از هم پاشيده شدن لشكر مستعصم توسط وزرا

از تاريخ استفاده مى‌شود وزيران و بزرگان دولت مستعصم لشكر بزرگى را كه مستنصر پدر مستعصم براى دفاع آماده كرده بود، و در عين حال با تاتارها مدارا مى‌كرد، پراكندند و اين كار ربطى به ابن‌علقمى ندارد كه آن را بر عهده او گذاشته‌اند، بلكه برعكس، او وزيرى با كفايت بود و خيرخواه مستعصم به حساب مى‌آمد و با تضعيف لشكر توسط فرماندهان آن مخالف بوده است.

«ابوالفداء» در تاريخ خود مى‌نويسد:

وكان عبدالله المستعصم ضعيف الرأي فاستبد كبراء دولته بالأمر وحسنوا له قطع الأجناد وجمع المال ومداراة التتر ففعل ذلك وقطع أكثر العساكر. ²

عبدالله بن‌مستعصم رأيى ضعيف داشت. لذا بزرگان دولتش امر دولت را به دست گرفتند و از هم پاشيده شدن لشكر و جمع مال و مداراكردن با تاتار را كارى خوب براى او جلوه دادند. او نيز چنين كرد و بيشتر لشكر را از هم پاشيد.