561را نشناختم. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: صبر در هنگام مصيبت، بهتر است». ¹ مى‌بينيم كه پيامبر صلى الله عليه و آله ، آن زن را فقط به صبر دعوت نمود و او را از زيارت كردن قبر، منع نكرد. اين حديث و احاديث ديگر، به روشنى دلالت مى‌كند كه زن‌ها هم مى‌توانند به زيارت قبور بروند.

ثانياً: اين حديث (لعن اللّٰه زوّارات القبور) از حيث سند ضعيف است؛ چون از سه طريق وارد شده است: حسان بن ثابت، ابن عبّاس و ابو هريره كه در طريق هر سه سند، ضعف وجود دارد. ²

ثالثاً: اين فتوا با حديث عايشه كه «قبلاً پيامبر صلى الله عليه و آله زيارت قبور را نهى كرده بود، ولى بعداً اجازه داد» معارض است. ابن ابى مليكه مى‌گويد: «روزى عايشه از طرف قبرستان مى‌آمد. به او گفتم: اى ام المؤمنين از كجا مى‌آيى؟ گفت: از زيارت قبر برادرم عبد الرحمن. گفتم: آيا پيامبر صلى الله عليه و آله از زيارت قبور نهى نكرده بود؟ گفت: آرى، نهى كرده بود؛ اما بعدها به زيارت قبور امر كرد». ³ بنابراين منظور پيامبر صلى الله عليه و آله در حديث شايد زن‌هايى است كه زيارت قبور را كار هميشگى خود قرار داده و در مظان تهمت و فتنه‌انگيزى و ايجاد فساد اخلاقى بودند. اما اگر زنى صرفاً براى كسب ثواب و عبرت‌آموزى و تذكر عالم آخرت و دادن سلام به اهل قبور، به زيارت آنها برود و خوف فتنه نباشد، كارى مشروع و مستحب انجام داده است و لعن پيامبر صلى الله عليه و آله شامل آنها نمى‌شود. ⁴

رابعاً: «نهى زنان از زيارت قبور به خاطر كمى صبرشان است. حال اگر زنى طاقتش زياد باشد و شكوه نكند، زيارتش اشكالى ندارد؛ زيرا بر فرض اين كه مقدمۀ حرام، حرام است، اين قاعده اطلاق ندارد، بلكه مقدمۀ موصوله حرام است، يعنى اگر كار