451
6. تأملى بر مبانى اجتماعى و فرهنگى زيارت
محمد حسن شربتيان 1
چكيده
زيارت موجب تحريك احساسات عاطفى، انسانى و تقويت انسجام و وحدت دينى مى‌شود، و ابزارى براى بيان احساسات فردى و گروهى است. اين پديده به عنوان يك فعاليت مشترك در ميان گروه‌هاى مذهبى از اهميت بسيار بالايى برخوردار است. زيارت داراى خصوصيت فرهنگى، اكتسابى است؛ كه از طريق مناسك و آداب و رسوم و متون خاص مى‌توان آن را به ديگران آموزش داد. اين پديده از طريق سمبل‌ها، احساس تعلق و هويت فرهنگى جامعه را نشان مى‌دهد. زيارت در واقع بخشى از اعتقادات و گرايشات مذهبى و هنجارهاى‌دينى هر جامعه‌اى است؛ كه از همان اوان كودكى به فرد آموزش داده مى‌شود. در كسب اين هويت خانواده، مدرسه، رسانه‌هاى همگانى، مؤثرند. فرايند جامعه‌پذيرى زيارت از لحاظ عينى، آن است كه جامعه فرهنگ معنوى خود را از نسلى به نسل ديگر انتقال داده است؛ هنگامى كه در رفتارهاى زيارتى بايدها و نبايدها رعايت شود، زيارت به عنوان هنجارى درونى، خود به خود و با ميل و بدون اجبار بيرونى در انسان‌ها به وجود مى‌آيد؛ زيرا اين مسأله از فطرت دينى انسان ناشى مى‌گردد. زيارت از نمادهاى جامعه شناختى ملموس و آشكار دين باورى و هويت دينى هر جامعه‌اى محسوب مى‌شود. و در واقع به عنوان نماد جمعى و دينى براى بيان ارزش‌ها و باورهاى مذهبى يك گروه به عنوان يك كل به حساب مى‌آيد.
كليدواژه‌ها: ارزش اجتماعى، جامعه‌شناسى، زيارت، فرهنگ، گروه اجتماعى، هنجار اجتماعى، نشانه، نياز اجتماعى.