452
پيشگفتار
زيارت به عنوان يك واقعيت اجتماعى و دينى امرى قدسى است؛ كه در زندگى انسان از ابعاد جامعه شناسى و انسان شناختى بر ساختار فرهنگ دينى جامعه تأثيرگذار است. اين پديده در قالب نياز اجتماعى و به صورت جمعى در تقويت نگرش‌هاى اعتقادى افراد در جامعه مؤثر است. در بعد گروه‌هاى اجتماعى، زيارت با توجه به كنش و فعاليت مشترك و احساسات جمعى در جامعه شناسى قابل بررسى است؛ همچنين در قالب گروه‌هاى نخستين كه داراى اهداف مشترك همراه با فاصلۀ اجتماعى نزديك و صميميت است قابل مطالعه مى‌باشد. از بعد ديگر، زيارت در فرهنگ معنوى هر جامعه‌اى داراى خصوصيت اكتسابى، عام، خاص و قابل انتقال است؛ و به عنوان ميراث اجتماعى سينه به سينه اشاعۀ فرهنگى پيدا مى‌كند. در فرايند جامعه‌پذيرى، زيارت در واقع بخشى از اعتقادات و گرايشات مذهبى و هنجارهاى دينى هر جامعه‌اى است كه از همان اوان كودكى به فرد آموزش داده مى‌شود. در كسب اين هويت، خانواده، مدرسه، رسانه‌هاى همگانى، نقش مؤثرى دارند.
در قالب ارزش اجتماعى، پديدۀ زيارت مورد احترام و تقدس قرار مى‌گيرد؛ كه اين مسأله ريشه در فطرت دينى و اجتماعى انسان دارد. از سوى ديگر زيارت به عنوان پديدۀ هنجارى، همراه با الگوها و معيارهاى مشتركى است كه در قالب الگوهاى رفتارى «بايدها و نبايدها» قابل مطالعه است. در بعد نماد شناختى از ديدگاه جامعه‌شناسى، زيارت بيان كنندۀ معانى است؛ اين نمادها در جامعه به رسميت شناخته شده است؛ و به عنوان نماد جمعى و دينى براى بيان ارزش‌ها و باورهاى مذهبى يك گروه به عنوان يك كل به حساب مى‌آيد.
زيارت به عنوان پديده‌اى در انسان‌شناسى دينى در قالب امر قدسى در حوزۀ نيايش و مناسك مذهبى قابل بررسى است، در حوزۀ انسان‌شناسى نمادين از خلال شبكه‌هاى نمادى و نشانه‌هاى معنادار در مفهوم اجتماعى و دينى قابل توجه است؛ در