32توجه به اين نكته ضرورى است كه ثواب‌هاى مورد اشاره در اين گونه روايات، بيانگر مقام و عظمت و جايگاه معنوى امام است، چنان كه از آثار مثبت فردى و اجتماعى زيارت نيز حكايت مى‌كند.

زيارت در فقه

فقهاى شيعه و اهل سنت با استناد به توصيه‌ها و تأكيدات فراوانى كه دربارۀ زيارت شده است، فتوا به استحباب زيارت داده‌اند. فقيه نامور اماميه، مرحوم محقق حلى گفته است: بر حج‌گزار مستحب مؤكد است كه به زيارت پيامبراكرم صلى الله عليه و آله بشتابد. ¹

وى حتى مى‌گويد: اگر مردم زيارت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله را ترك كردند، حاكم اسلامى بايد آنها را بر زيارت اجبار كند؛ زيرا ترك زيارت آن حضرت موجب جفاى به اوست. ² مرحوم شيخ طوسى نيز گفته است: «... و كذلك إن تركوا زيارة النبى كان على الإمام إجبارهم عليها». ³ اين بزرگان به حديثى استناد كرده‌اند كه اين گونه از رسول اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است: كسى كه براى حج گزاردن به مكه عزيمت كند و مرا زيارت نكند، به من جفا كرده است. ⁴ اگرچه برخى از فقها در وجوب اين احاديث خدشه كرده‌اند، ⁵ ليكن شهيد ثانى رحمه الله گفته است: اگر همگان زيارت آن حضرت را ترك كنند، بزرگ‌ترين سنت الهى تحقير و بى‌ارزش مى‌شود. از اين جهت به مقدارى كه اين تحقير و تهاون رفع گردد، بر آن اجبار مى‌شود. ⁶

عالم بزرگ اهل سنت، ابن قدامه مى‌گويد: زيارت قبر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مستحب است؛ زيرا از خود آن حضرت روايت شده است:

«من حجّ فزار قبرى بعد وفاتى فكانّمأ زارنى فى حياتى»؛ ⁷ كسى كه حج بگزارد و قبر مرا بعد از وفاتم زيارت كند همانند آن