246و او گويد نمىدانم! فقط آنچه در كتاب خدا پيدا كرديم قبول خواهيم كرد.
از حسن بن جابر رواست است كه گفت: شنيدم از مقدام ابن معدى كرب رضى الله عنه كه مىگويد: «حرم رسول اللّٰه يوم خيبر أشياء ثم قال يوشك أحدكم أن يكذبني و هو متكى يحدث بحديثي فيقول بيننا و بينكم كتاب اللّٰه فما وجدنا فيه من حلال استحللناه، و ما وجدنا فيه من حرام حرمناه، ألا إن ما حرم رسول اللّٰه مثل ما حرم اللّٰه»؛ رسول اللّٰه صلى الله عليه و سلم روز غزوۀ خيبر چيزهايى را حرام كرده، سپس فرمود: پيدا مىشود يكى از شما كه مرا تكذيب كند در حالى كه بر بالشت خود تكيه زده و از سخنان من صحبت مىكند، سپس مىگويد: بين ما و شما كتاب خدا است، هر چه در آن حلال يافتيم، آن را حلال مىدانيم، و آنچه در آن حرام يافتيم آن را حرام مىدانيم، بدانيد كه همانا آنچه رسول اللّٰه حرام كرده مانند آن چيزى است كه خداى تعالى آن را حرام فرموده است.
و أحاديثى به طور متواتر از رسول اللّٰه صلى الله عليه و سلم ثابت است كه در خطبۀ خود وصيت مىفرمود: حاضرين به غايبين ابلاغ كنند، و مىفرمود: ممكن است كسى كه به او ابلاغ شده برداشت بيشتر و دقت و توجه بهترى از شنونده داشته باشد.
از آن أحاديث متواتر: حديثى در صحيحين است كه رسول اللّٰه صلى الله عليه و سلم در حجة الوداع در خطبۀ خود در روز عرفه و روز عيد قربان براى مردم چنين فرمود: افراد حاضر به افراد غايب برسانند، زيرا ممكن است كسى كه به او ابلاغ شود دقت و توجه بهترى از شنونده داشته باشد.
پس اگر سنت او بر شنوندگان و ابلاغ شدگان حجت نبود، و اگر سنت او تا روز قيامت باقى نمىماند، به آنها دستور تبليغ داده نمىشد.
پس معلوم مىشود كه دليل بودن و حجت بودن سنت او همچنان پا بر جاست، بر شنوندهاى كه از زبان رسول اللّٰه صلى الله عليه و سلم شنيده، و بر كسى كه براى او با اسانيد صحيحه نقل شده است.
اصحاب و ياران پيامبر صلى الله عليه و سلم سنت قولى و فعلى او را حفظ كردهاند و همچنين