80حقى است كه انسان اعتقاد به آن را زيربناى اعمال خود قرار مىدهد و قدر متيقن از چنين عقايدى كلمه توحيد است كه برگشت ساير اعتقادات حق نيز به آن است و اينكه خداى متعال از «اعتقاد» به كلمه تعبير فرموده، بدين جهت است كه اين استعمال، آن زمان در عرب شايع بوده است؛ چنانكه مراد از صعود «كلم طيب» به سوى خداى تعالى، تقرب او نزد خداست و چون اعتقاد، قائم به مُعتقَدش است، در نتيجه تقرب اعتقاد به خدا، تقرب معتقَد نيز خواهد بود و نقش عمل صالح اين است كه صاحب اعتقاد را در صعود به سوى خدا كمك مىكند و منظور از «يرفعه» همين كمك در صعود اوست. 1
بنابراين از آيه 12 سوره شريفه «يس»، يكسان بودن كاركرد اعمالى كه انسان در حيات خويش انجام داده و باقيات الصالحات و سنتى كه بعد از مرگ بر جاى گذارده، روشن شد و از آيه 10 سوره فاطر، معلوم شد اعمال انسان او را در صعودش به سوى خداى متعال و تقرب يافتن نزد او يارى مىرساند. در اين صورت برزخيان كه پيوسته از دنيا كارهاى نيك يا بد خود را دريافت مىكنند، در پرتو اين اعمال همواره در حال رشد و تكامل خواهند بود.
آيه سه- إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصّٰالِحُ يَرْفَعُهُ (فاطر: 10)
در اين آيه علاوه بر روش استدلال سابق، با روشى ديگر نيز مىتوان تكامل برزخى اموات را اثبات كرد؛ چنانكه مىدانيم، افعال «يصعد» و «يرفع» مضارعاند و دلالت فعل مضارع بر استمرار و پيوستگى واضح است. 2