147
2. ديدگاه اهلسنت
بر خلاف ديدگاه اماميه، كه درباره خيرات متفقاً قائل به اطلاق مىباشند، اهلسنت در اين باره اختلاف نظر دارند كه در اين نوشتار به آن اشاره مىشود:
الف) در «شرح بلوغ المرام» آمده است: در اينكه كه نهايت بهره اموات از اعمال زندگان چقدر است؟ علما به دو گروه تقسيم مىشوند: گروهى انتفاع را مطلقا جائز دانسته و مىگويند: ميت از همه اعمال نيك زندگان بهره مىبرد. گروه ديگر در مقابل آنان قرار گرفته و معتقدند: ميت از هيچ يك از كارهاى زندگان منتفع نمىشود. اما ديدگاه جمهور علما بين اين دو ديدگاه قرار گرفته و قائل به تفصيلاند؛ آنان عبادات را بر دو قسم مالى و بدنى تقسيم مىكنند. عبادات بدنى، عباداتى است كه مال در آن نقشى ندارد (نماز، روزه، حج، جهاد، ذكر و دعا). عبادات مالى نيز مانند صدقه، پرداخت ديون و ساير اعمالى است كه مال در آن نقش ايفا مىكند. آنگاه انجام عبادات مالى را از طرف ميت مشروع مىدانند. 1
ب) «فخرالدين زيلعى» (م743ه .ق) مىگويد:
نزد اهلسنت و جماعت اصل اين است كه انسان مىتواند ثواب هر يك از اعمال خود را براى ديگرى قرار دهد، خواه نماز، روزه، حج، صدقه، قرائت قرآن، اذكار يا ساير خيرات و مبرات باشد، درحالىكه معتزله معتقدند: انسان چنين اختيارى ندارد و عمل او به ديگرى نخواهد رسيد و نفعى به حال او ندارد. وى در ادامه علمايى از اهلسنت را كه مخالف