108بر عمل هر ميتى مهر خاتمه مىخورد، الا آن كه در راه مرزبانى در راه خدا عمرش به پايان برسد، اين چنين كسى عملش تا روز قيامت دائماً در حال رشد و نمو است. 1
دقت در تعابير «يجرى» و «ينمو» و توجه به آنچه قبلاً ذيل آيه 10 سوره شريفه فاطر درباره نقش بنيادين عمل صالح در تكامل انسان بيان گرديد، استمرار حركت تكاملى انسان در عالم برزخ اثبات مىشود.
دسته نهم: تشبيه شدن مرگ به بيدارى از خواب
اين حديث از اميرمؤمنان(ع) نقل شده است كه:
«النَّاسُ نِيامٌ فَإِذَا مَاتُوا انْتَبَهُوا»؛ «مردم خواباند، آنگاه كه بميرند آگاه مىشوند». 2 با توجه به اينكه آگاهىهاى حاصله از امور غيب كه پس از مرگ براى انسان اتفاق مىافتد، موجب تكامل نفس انسان در بعد علمى مىگردد، يا به تعبير دقيقتر، آن آگاهىها همان تكامل برزخى نفس است؛ از اينرو از اين حديث و مانند آن نيز مىتوان استفاده كرد كه انسان با مرگ، مراحل تكامل برزخى را طى مىنمايد.
دسته دهم: شفاعت پيامبر اكرم(ص)
لِكلِّ نَبِي دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ يَدْعُو بِهَا، وَأُرِيدُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي فِي الآخِرَةِ. 3