103همانا من شما را فرمان دادم، اما مرا عصيان نموديد». 1
- سه نفرند كه (در عالم آخرت) حجت بر آنان تمام مىشود: لال، كودك و كسى كه در دوران فترت از دنيا رفته است. پس براى آنان آتشى برمىافروزند و به آنها گفته مىشود كه درون آن درآييد. هركس داخل شود، آتش بر او سرد و سالم مىگردد و هركس خوددارى كند، خداى متعال مىفرمايد شما را فرمان دادم، اما مرا عصيان نموديد. 2
گفتنى است برخى از محققين تكيه بر ظواهر اين دسته از روايات و جمع آنها با ديگر مبانى عقلى و نقلى را دشوار دانسته، التزام به تعذيب فرزندان مشركان را نپذيرفته و آن را حمل بر تقيه نمودهاند. اما دلالت احاديث ياد شده را درباره فرزندان مؤمنان پذيرفتهاند. 3
بنابراين حتى اگر دلالت صد در صدى اين دسته روايات درباره بعضى مصاديق مورد ترديد قرار گيرد، اما در دلالت كلى آن بر مطلوب (وجود حركت و تكامل در عالم برزخ و قيامت) جاى مناقشه نيست؛ صرف نظر از اينكه روايات ياد شده به حد استفاضه نيز رسيده است و افزون بر اين برخى از آنها از جمله اين دو حديث، از لحاظ سندى نيز صحيح است.