152اعم از خوفى و مداراتى صحيح نيست. عبارت شيخ انصارى نيز بيانگر همين مطلب است:

قرائت پشت سر امام غيرمرضى واجب است؛ چون ادله سقوط قرائت به امام جماعت مرضى مربوط است؛ به علاوه كه امام جماعت مخالف در حكم ديوار است. بله روايات و فتاوا بر اين است كه مأموم در ترك جهر به قرائت در نماز جهريه، معذور است و در برخى روايات نيز وارد شده كه قرائت مانند حديث نفس كافى است. ¹

روشن است حديث نفس و ترك جهر به قرائت، مربوط به فضاى تقيه است؛ ولى در عين حال ايشان قائل به وجوب قرائت شده و از روايتِ «بمنزله جدر» ياد كرده‌اند. مرحوم آيت‌الله العظمى خويى نيز براى نفى حقيقى بودن نماز پشت سر مخالفين حتى در شرايط تقيه، به همين روايت استناد كرده است: «در روايات دلالتى وجود ندارد كه نماز حقيقى باشد؛ بلكه در روايات آمده است كه آنها به منزله ديوار هستند؛ بلكه نمازى كه خوانده مى‌شود صورت نماز است». ²

2. صحيحه ديگر زراره

محمّد بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ محمّد بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِيعاً عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ حَرِيزٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ كُنْتُ جَالِساً عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ(ع) ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَدَخَلَ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي رَجُلٌ جَارُ مَسْجِدٍ لِقَوْمِي فَإِذَا أَنَا لَمْ أُصَلِّ مَعَهُمْ وَقَعُوا فِيَّ وَ قَالُوا هُوَ هَكَذَا وَ هَكَذَا فَقَالَ أَمَا لَئِنْ قُلْتَ ذَاكَ لَقَدْ قَالَ اميرالمؤمنين صلوات الله عليه مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْهُ مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ فَلَا صَلَاةَ لَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ فَقَالَ لَهُ لَا تَدَعِ الصَّلَاةَ مَعَهُمْ وَ خَلْفَ كُلِّ إِمَامٍ فَلَمَّا خَرَجَ قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ كَبُرَ عَلَيَّ قَوْلُكَ لِهَذَا الرَّجُلِ حِينَ اسْتَفْتَاكَ فَإِنْ لَمْ يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ قَالَ فَضَحِكَ(ع) ثُمَّ قَالَ