120 پاسخ

گرچه انصات به معناى اصغاء، سكوت و استماع است و اين با ذكر و قرائت خفى منافاتى ندارد - خصوصيت سؤال و جواب و اينكه كلام راوى و امام درباره نماز جهريه است، مطابق روايات متعدد ¹ و نظر مشهور قريب به اجماع، در صورت شنيدن قرائت امام، قرائت مأموم در آن جايز نيست- ² بيانگر سقوط قرائت و در نتيجه اقتداى حقيقى است. ³ نكته ديگر اينكه عدم تنافى قرائت خفيه و انصات در ظرف تعارض ظاهر اين روايت و روايات، امر به قرائت خلف‌المخالف است و حال آنكه ما به دنبال ظهور ابتدايى روايت بوده و در مقام مقايسه با روايات ديگر نيستيم. البته اين روايت مربوط به شرايط ثانويه بوده، ولى اينكه اين شرايط ثانويه تقيه خوفى است يا تقيه مداراتى، با هردو سازگار است. بنابراين اين اشكال نيز مانع ظهور اوّلى اين روايت در اقتداى حقيقى نيست.

اشكال سوم

اشكال به روايت قبل به دلالت اين روايت نيز وارد است. توضيح اينكه گرچه عدم قرائت با تحقق جماعت حقيقى تلازم دارد، درباره اين روايت به قرينه اينكه امام جماعت ناصبى است، احتمال ديگرى نيز وجود دارد كه قرائت تنها از باب شدت تقيه ساقط باشد نه تحقق اقتدا.

پاسخ

ذيل روايت قبل پاسخ داده شد چنين احتمالى به دلالت روايت، وجود دارد؛ ولى براى عرف عام اين احتمال مانع انعقاد ظهور روايت در اقتداى حقيقى نيست و در ذهن عرف اين احتمال عقلايى به حدى نيست كه ظهور روايت را در اقتداى حقيقى سلب كند. نتيجه اينكه ظهور روايت در اقتداى حقيقى تمام است و اشكالات مطرح‌شده وارد نيست.