104كسى كه پشت سر امام جماعتى كه مورد اقتدا نيست نماز مىخواند، براى خود اذان و اقامه بگويد و بعد با نيت فرادا و صورت اقتدا وارد جماعت شود. اگر امام در قرائت از وى سبقت گرفت، بقيه قرائت ساقط است و اگر او بر امام پيشى گرفت تسبيح بگويد تا امام به ركوع برود. كسى كه چنين نمايد، به تعداد مخالفين به او پاداش داده مىشود و با حسنات آنان از مسجد خارج مىشود. اين مطلب از امام صادق(ع) روايت شده است. 1 در اين عبارت گرچه صريحاً سخنى از عدم صحت اقتدا نيست، از آنجا كه وظيفه كسى كه پشت سر مخالف نماز مىخواند، اقتداى صورى و خواندن نماز به صورت فرادا معرفى شده، روشن است كه اقتدا صحيح نيست.
محدث بحرانى(رحمه الله) نيز مىفرمايند:
روايات در مورد خواندن قرائت پشت سر مخالف، متفاوت است. برخى از اين روايات به قرائت حتى در صورت شنيدن قرائت امام امر نموده است و عمل اصحاب نيز بر همين روايات است...؛ چراكه در حقيقت چنين شخصى نماز خود را فرادا مىخواند. 2
شيخ اعظم انصارى نيز همين قول را اختيار كردهاند: «خواندن قرائت پشت سر امام غيرمرضى واجب است؛ چراكه اقتدايى صورت نگرفته است جز اقتداى صورى». 3
صاحب جواهر در بحث جواز و عدم جواز قرائت مأموم، در جماعت مخالفين، قرائت را واجب دانسته و در نهايت تصريح كرده چنين نمازى، حقيقتش فراداست نه جماعت؛ بنابراين احكام جماعت از جمله ترك قرائت، بر آن بار نمىگردد. 4
مرحوم آيتالله العظمى خويى نيز همين نظر را دارند:
با آنها از روى تقيه، در صورت جماعت مشاركت مىنمايد و نماز خود را فرادا