79
الخائب بعبارة من ادعى الاجماع فهو الكاذب» مىنويسد و به تفصيل، به ادعاى او پاسخ مىدهد. 1
د) عقل
عقل در لغت به معناى حفظ و نگهدارى و بازدارندگى است؛ چنانكه به ريسمانى كه پاهاى شتر را با آن مىبندند تا از حركت كردن بازماند، «عقال» گويند. قلعه را نيز «معقل» مىگويند. زن و گوهرى را كه در حفظ آن اهتمام بسيار مىشود، «عقيله» مىگويند. 2
«راغب اصفهانى» براى عقل، دو كاربرد ذكر كرده است: يكى قوهاى كه مستعد و پذيراى علم است و ديگرى علمى كه انسان، به واسطه آن، قوه به دست مىآورد. سخن پيامبر(ص) كه فرمود:
«ما خلق الله خلقا اكرم عليه من العقل» به معناى نخست اشاره دارد. همچنين سخن پيامبر(ص) كه فرمود: «هيچكس چيزى برتر از عقلى كه او را به هدايت راهنمايى مىكند و از گمراهى برحذر مىدارد، كسب نكرده است»، ناظر به معناى دوم است. عقل نيز در آيه ( وَ مٰا يَعْقِلُهٰا إِلاَّ الْعٰالِمُونَ ) 3؛ «و جز اهل دانش، آن را درك نمىكنند»، به همين معناى دوم است.
بهطور كلى، همه مواردى كه خداوند، كافران را به سبب نداشتن عقل، نكوهش كرده است، به معناى دوم اشاره دارد. همچنين، هرجا