138
ارزيابى و بررسى اقسام توحيد از ديدگاه فرحان مالكى
فرحان مالكى، از مخالفان رويكرد تكفيرى وهابيت، با اشاره به تقسيم ابنتيميه از توحيد مىنويسد:
ابنتيميه با وجود نقل ذهبى به توبه نمودن او از تكفير فِرَق مخالف، پايهگذار تكفير است. اين كار او، به زمانى بازمىگردد كه او در فَرقگذارى ميان توحيد ربوبى و الوهى مبالغه كرد؛ شأن اولى را سبك جلوه داد و در دومى مبالغه نمود؛ درحالىكه اين فرقگذارى، خود، امر بدعتآميزى بود كه نه در كتاب و نه در سنت رسول(ص) وجود داشت. حتى صحابه و تابعان نيز بر اين تمايز ميان توحيد ربوبى و الوهى اشارهاى نكرده بودند. شأن توحيد در همه يكسان است و همين تمايز باعث شد مقلدان ابنتيميه بگويند: خداوند رسولان را نفرستاد؛ مگر براى توحيد الوهيت. اما توحيد ربوبى مورد اقرار كفار نيز است. 1
ادله ابطال تقسيم وهابيت از ديدگاه سقاف
سقاف نيز ضمن بىريشه خواندن و بدعتآميز خواندن اين تقسيم، درباره اهداف سلفيه و وهابيت در اصرارشان به تقسيم مذكور مىگويد:
هدف از اين تقسيم، شبيه دانستن مؤمنانى كه بر روش سلفيه سير نمىكنند و آن را جايز نمىدانند، به كفار است؛ به دليل اينكه آنان