142همه انسانها براى آنكه در تدبير امور مربوط به خود و افراد تحت كفالت و مسئوليت خود، بهترين راه را انتخاب نمايند، نياز به همفكرى و بهرهگيرى از عقول و تجربيات انسانهاى كارآزموده دارند تا آرا و نظرات كامل را از داناترين آنها همانند گوهرهايى گرانبها استخراج نمايند.
در كلمات پيامبر(ص) و ائمه معصوم(عليهم السلام) نيز به بهرهگيرى از عقول انسانها تأكيد فراوان شده است. 1 از همه والاتر و برتر، كلام الهى است كه مؤمنان را اينگونه توصيف مىنمايد: «و كسانى كه دعوت پروردگارشان را اجابت مىكنند و نماز را برپا مىدارند و امورشان با مشورت ميان آنها انجام مىگيرد...». 2
بنابراين، اگر كسى بدون مشورت كه به تعبير برخى، «استخراج آراى صحيح» است، 3 كارى انجام داد و به سرمنزل مقصود نرسيد يا ضرر نمود، بايد خود را سرزنش كند.
اما چرا خداوند، پيامبر اعظم(ص) را كه انسان كامل و عقل كل است و مىتواند با دريافت وحى از همه امور آگاه شود، به مشورت امر مىنمايد؟! 4 آيا پيامبر(ص) به مشورت ديگران نياز دارد؟! آيا اين نياز، نوعى نقص در پيامبر(ص) نيست تا او به عقول ديگران نيازمند باشد؟!
اگر پيامبر(ص) به امر خدا بايد مشورت نمايد، اين مشورت در چه مسائل و موضوعاتى است؟ آيا مشورت بر پيامبر(ص) واجب بوده يا جنبه استحبابى داشته است؟!
اينها همه مسائلى است كه درباره آيه 159 سوره آلعمران مطرح شده است. از اينرو بايد به بررسى و طرح ديدگاههاى مربوط پرداخت تا با استعانت از وجود نورانى پيامبر(ص)، به نظرى صحيح دست يابيم.