259شكوفايى برسند. انسانيت همانند هسته‌اى است كه بايد شكوفا گردد؛ براى مثال هسته خرما استعداد تبديل شدن به درخت و ميوه خرما را درون خود دارد كه در صورت فراهم بودن شرايط مناسب، استعداد درونى‌اش به فعليت مى‌رسد و دانه، به درخت خرما و سپس به ميوه شيرين تبديل خواهد شد. خداى متعال در انسان نيز استعداد برخوردارى از كمال و رسيدن به اوج قله انسانيت و سعادت را به وديعت نهاده است؛ استعدادى كه با برنامه‌ريزى دقيق و جذب و انجذاب مناسب تربيتى، شكوفا خواهد شد.
بنابراين خودسازى، يعنى فراهم آوردن زمينه براى پرورش استعدادهاى درونى و به ظهور و فعليت رساندن امكانات بالقوه‌اى كه خداى متعال در فطرت انسان قرار داده است. در اين صورت، زندگى نيز يعنى فرصتى براى به ظهور رساندن استعدادهاى انسانى و شكوفا شدن سرشت آدمى از طريق خودسازى و پرستش آزادانه خداوند (عبادت احرار).
به عبارت ديگر، خودسازى مجموعه فعاليت‌هاى اصلاحى و سازنده‌اى است كه انسان به صورت منظم و برنامه‌ريزى شده، بر نفس خود اعمال مى‌نمايد تا در نتيجه آن، به كمال حقيقى برسد و از سعادت در دنيا و آخرت برخوردار گردد. 1
تعبير ديگرى كه از خودسازى ارائه مى‌گردد، «تزكيه نفس» است. قرآن كريم اين مفهوم را در مقابل «تدسيه» به كار برده است؛ آنجا كه مى‌فرمايد: (قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكّٰاهٰا، وَ قَدْ خٰابَ مَنْ دَسّٰاهٰا). 2تزكيه دو بُعد اثباتى و سلبى دارد. بُعد اثباتى تزكيه زمينه‌هاى لازم براى رشد موجودى كه اين قابليت را دارد، فراهم مى‌نمايد و در بعد سلبى نيز موانع بيرونى و درونى اين رشد از سر راه برداشته مى‌شود. 3