248تربيت شوند. ولى] اينها وسايل گذران زندگى دنياست [و هدف نهايى نمىباشد] و سرانجام نيك [و زندگى والا و جاويدان]، نزد خداست.
در اين آيه، خداى متعال، همه اقسام دنيا را بيان كرده است. سپس افراد را به بيرون رفتن از آنها و رو كردن به سوى خدا فرا مىخواند. امام صادق(ع) فرمود:
«جُعِلَ الْخَيْرُ كُلُّهُ فِي بَيْتٍ وَ جُعِلَ مِفْتَاحُهُ الزُّهْدَ فِي الدُّنْيَا» 1؛ «همه خوبى در خانهاى قرار داده شده و كليد آن، زهدورزى در دنياست».
علماى اخلاق، زهد را به لحاظ ميزان شدت و ضعف اعراض از دنيا، به سه درجه تقسيم مىكنند:
الف) فرد به دنيا پشت مىكند؛ درحالىكه به آن تمايل دارد و در واقع با زحمت و مشقت و تكلّف، خود را از دنيا دور مىكند.
ب) شخص با ميل و رغبت و به آسانى، از دنيا اعراض مىكند؛ بدون آنكه تمايلى به آن داشته باشد؛ زيرا در نظر او، دنيا نسبت به لذتهاى اخروى، كوچك و حقير است. در واقع او به يك معامله مبادرت كرده است و چيز كمارزشترى را به انتظار رسيدن به كالاى ارزندهتر، از دست مىدهد و البته از اين معامله خشنود است.
ج) بالاترين درجه زهد آن است كه با رغبت و اشتياق، دنيا را ترك نمايد و هيچگاه احساس از دست دادن چيزى نكند و احساس ننمايد كه معاملهاى صورت گرفته است؛ همانگونه كه اگر كسى از مُشتى خاك بگذرد تا به ياقوتى دست يابد، هرگز احساس نمىكند كه چيزى به قيمت دستيابى به شىء ارزندهتر از دست داده و معاملهاى كرده است. 2
دنيا و زهدورزى
همانطور كه گفتيم زهدورزى، يعنى بىاعتنايى به دنيا و آسودهبال گذشتن از كنار آن. آيات و روايات بسيارى در نكوهش دنيا و سفارش اكيد به بركنار ماندن از آن وارد