65

انحرافات مناسك حج در عصر جاهليت

محمدعلى عادلى مقدم

ميقات حج، ش 68

نوشتار حاضر پژوهشى است كه پيرامون انحرافات مناسك حج در عصر جاهليت نگارش يافته است. مقاله از سه بخش تشكيل شده است. در بخش اول علل تاريخى انحراف از دين و مناسك حج ابراهيمى مطرح شده است. نگارنده در اين بخش شش علت بيان كرده است كه عبارتند از: 1) ناآگاهى و جهل به احكام؛ 2) مسافرانى كه از مكه برمى‌گشتند؛ 3) علماى سلف؛ 4) احترام به بزرگانى كه از دنيا مى‌رفتند؛ 5) امتيازخواهى‌هاى طايفه‌اى؛ 6) برخى از اشخاص مانند عمرو بن لحى. بخش دوم به ارائه نمونه‌هايى از تحريفات در مناسك حج قبل از اسلام اختصاص يافته است. مؤلف در اين بخش در قالب ده محور، مختصرى از انحرافاتى را كه قبل از اسلام در مناسك حج وجود داشته، مطرح كرده است. محورهاى اين بخش بدين ترتيب‌اند: 1. ميقات در عصر جاهليت؛ 2. لباس احرام در عصر جاهليت؛ 3. تلبيه در عصر جاهليت؛ 4. طواف در عصر جاهليت؛ 5. صفا و مروه در عصر جاهليت؛ 6. رفتن به عرفه در عصر جاهليت؛ 7. مشعر در عصر جاهليت؛ 8. منا در عصر جاهليت؛ 9. قربانى در عصر جاهليت؛ 10. سر تراشيدن در عصر جاهليت. نگارنده در