58و محتواى توحيدى حج در قالب مناسك حج به وسيله پيامبر مكرّم اسلام(ص) در عمل و منطق بيان شد و هرگونه امتيازطلبى و تبعيض لغو و حتى اختلافات ظاهرى بركنار گرديد و همه با يك شكل و يك لباس و يك نوع عمل، به انجام مناسك حج پرداختند و بدينوسيله افزون بر تعليم صحيح مناسك حج، عظمت اسلام و مسلمانان به نمايش گذاشته شد و اين اوّلين و آخرين حجى بود كه شخص پيامبر(ص) در جمع مسلمانان شركت كرد، اما در اينكه پيامبر(ص) چند حج و عمره انجام داد، اختلاف نظريه وجود دارد و در بعضى روايات، تا 20 حج براى پيامبر(ص) ذكر شده كه حضرت مخفيانه انجام داده است؛ چنانكه فرمود:
«حَجَّ رَسُولُ اللهَ(ص) عِشْرِينَ حَجَّةً مُسْتَسِرَّةً». 1
همچنانكه در سال وجوب حج در اسلام هم اختلاف وجود دارد كه آيا در سال ششم هجرت با نزول آيه: ( وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ) 2 واجب شد يا در سال نهم و يا در سال دهم با نزول آيه: ( وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ ) 3 كه پيامبر(ص) تصميم به حج گرفت.
ب: حج در زمان امامان معصوم(عليهم السلام)
از آنجاكه امامان معصوم تجسّم خط راستين اسلام ناب محمدى و وارثان صالح پيامبر(ص) و احياگر سنت رسولاللَّه و مروّج فرهنگ اصيل اسلام و حافظان زحمات رسول مكرّم اسلام(ص) و ... هستند، در طول تاريخ زندگيشان با بذل جان و مال در حفظ و نگهدارى آن كوشيدند و امامان معصوم، به تعبير امام سجاد(ع) فرزندان راستين مكه و منا و كعبه و... و پاسدار روح كعبه هستند و با حضور فكرى و تبليغى و شخصى و عينى خود، در حفظ و حراست حج، از هيچگونه تحريفى مضايقه نداشتند؛ چراكه حج يكى از سنگرها و پايگاههاى مهم براى ترويج و احياى فرهنگ غنى اسلام است. ازاينرو، ائمه(عليهم السلام) در طول زندگى، اصرار بر حضور شخصى خود در حج داشتند كه سفرهاى متعدد امامان و خطبه و سخنرانىهاى آنها در مواضع مختلفِ حج، گوياى حساسيت امامان معصوم بر مسأله حج است كه از هر فرصت مناسب در مسجدالحرام