155

فتنه قرامطه در مكّه

يعقوب جعفرى

ميقات حج، ش5

نوشتار پيش‌رو پيرامون حمله فرقه قرامطه به مكه و بررسى آن نگارش يافته است. نگارنده مقاله خود را در دو بخش سامان داده است. در بخش اول به بررسى فرقه قرامطه و مباحث پيرامون آن و در بخش دوم به حمله قرامطه به مكه و داستان حجرالاسود پرداخته شده است. نگارنده در بخش اول، فرقه قرامطه و بنيانگذار آن را مورد بررسى قرار داده است. قرامطه شاخه‌اى از فرقه اسماعيليه است كه توسط «حمدان بن اشعث قرمط» ايجاد شد و بعدها طرفداران او را «قرامطه» يا «قرمطى» گفتند. ايشان پس از بررسى مختصر اين فرقه، به بررسى معناى واژه قرمط و وجه تسميه آن، اعتقادات قرامطه و تشكيل دولت قرامطه در احساء و بحرين پرداخته است. بخش دوم و اصلى مقاله به حمله قرامطه به مكه و داستان حجرالاسود مى‌پردازد. قرامطه روز ترويه در سال 317 به فرماندهى ابوطاهر جنابى به حجاج و ساكنين شهر مكه يورش برده و دست به كشتار و اهانت به مسجدالحرام و كعبه زدند. قرامطه علاوه بر كشتارهاى بى‌رحمانه و غارت اموال حجاج و اهل مكه، زيورها و از جمله پرده كعبه را غارت كردند، در آن را كندند و حجرالأسود را از جاى خود كنده، با خود به بحرين بردند. بخش دوم مقاله توضيح اين واقعه را برعهده دارد.