468پس اينجا و آنجا چه چيز مى‌خرند! پاسخ روشن است:
«الّا من اتى الله بقلب سليم» و
«ان اكرمكم عند الله اتقيكم».
در بامدادان مشعر، گروهى، خواب را بر همه چيز ترجيح دادند و تا صبح خوابيدند. گروهى به توصيه قرآن عمل كرده و پس از لختى استراحت، به پا خواستند و يك شب ميهمانى مشعرالحرام را قدر دانسته و تا صبح سجده و راز و نياز كردند. در اين ميان، گروهى هم گعده شبانه گرفتند و خوش بودند يا به دنبال تهيه سنگ براى رمى جمرات. بيشتر زائران ايرانى حاضر در مشعرالحرام، مرد هستند و زنان زائر و زائران سالخورده و بيمار، پس از وقوف اضطرارى در مشعر، براى رمى جمره عقبى به منا رفته‌اند. گروه معذورين، حدود 60 درصد از زائران ايرانى را تشكيل مى‌دهند كه پس از رمى در شب، به چادرهاى كاروان خود در منا رفته و مستقر مى‌شوند.
سروهاى خوش‌قامت مشعرالحرام
با طلوع صبح، صداى خوش اذان از جاى جاى مشعر به گوش مى‌رسد. صف‌هاى طولانى وضو، از تعجيل حاجيان براى رسيدن به نماز جماعت خبر مى‌دهد. با نواى قد قامت الصلاة، چيزى حدود سه ميليون سرو، سر به آسمان و روبه قبله، قامت مى‌بندند. هنگام نماز كه پرچم‌هاى برافراشته خدا، در مشعر به اهتزار در مى‌آيند، در برابرشان فرشتگان سر خم آورده و به سجده مى‌روند. در هر كاروان اهل‌سنت، يك نفر از زائران جلو ايستاده و ديگران به او اقتدا مى‌كنند. در كاروان‌هاى ايران، به امامت روحانى هر كاروان، جماعت به پا مى‌شود و آنان كه دير رسيده‌اند يا محل اتراقشان دورتر است، نماز صبح را فرادا به جا مى‌آورند. بعد از نماز و تعقيبات، حركت كاروان‌ها به سمت منا شروع مى‌شود. بعضى كاروان‌ها، حتى زودتر از اذان راه افتاده و نماز را ميانه راه مى‌خوانند تا قبل از طلوع آفتاب، به مرزهاى منا رسيده باشند و با برآمدن خورشيد، بلافاصله وارد منا شوند.
با تدابير اتخاذ شده ترافيكى در دو سه ساله اخير و مسيرهايى كه تنها براى زائران